Jednodniowa wycieczka do sanktuarium My Son z Hoi An – historia, świątynie i wycieczki | Przewodnik po Wietnamie w kolorze fioletowym

Ta strona może zawierać linki partnerskie. Możemy otrzymać prowizję, jeśli dokonasz rezerwacji lub zakupu za pośrednictwem tych linków.

Dziś zwiedzamy historyczne miejsce My Son. Miejsce to, położone w dolinie bujnej dżungli otoczonej górami, jest często określane jako wietnamski Angkor Wat w miniaturze – i chociaż nie jest tak rozległe, ani nawet nie zbudowane przez tych samych ludzi, ani w tym samym czasie ani w tym samym stylu, z pewnością ma mistyczną i historyczną wartość.

W Backpack and Snorkel Travel Guides promujemy piesze wycieczki z przewodnikiem.
Zdajemy sobie jednak sprawę, że nie każdy lubi samotne spacery po obcym mieście. Tak więc, na wypadek, gdybyś wolił skorzystać z przewodnika po brzuchu: NIE MA PROBLEMU! Poniżej znajdziesz wycieczki Viatorem.

Sanktuarium Mỹ Sơn to miejsce wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, które niegdyś służyło jako duchowe i polityczne serce Królestwa Champa.
Znajduje się około 25 mil (40 km) na południowy zachód od Hội An. Możesz odwiedzić My Son samodzielnie (np. taksówką) lub dołączyć do wycieczki z przewodnikiem.
Jeśli dołączysz do wycieczki z przewodnikiem (Viator, GetYourGuide), należy pamiętać, że większość wycieczek to wycieczki trwające pół dnia i prowadzone przez przewodnika, który oprowadzi po My Son i wyjaśni, co można zobaczyć. Twój czas na miejscu będzie prawdopodobnie krótszy niż 2 godziny, co jest wystarczającym czasem, aby docenić ruiny, ale niewystarczającym czasem na szczegółowe zwiedzanie. W ciągu 2 godzin skorzystasz z elektrycznego transportu wahadłowego z centrum dla zwiedzających na miejsce i z powrotem i będziesz miał okazję zobaczyć tradycyjny pokaz tańca Cham, podobny, ale krótszy, do tego, co mogłeś zobaczyć na Tradycyjny dom występów artystycznych Hoi An.
Szczerze mówiąc, dla większości ludzi jest to wystarczający czas, aby docenić to miejsce, ponieważ budynki są nieco powtarzalne, miejsce jest zniszczone, a wnętrza nienaruszonych budynków są ciemne, a budynki są puste.

Planowanie wizyty

Mỹ Sơn jest otwarte codziennie od 6:30 do 17:00. Wstęp kosztuje 150 000 VND (około 6,50 USD) i obejmuje dostęp do ruin świątyni, znajdującego się na miejscu muzeum oraz występu kulturalnego w Cham. Z Hội An lub Đà Nẵng można dotrzeć do sanktuarium motocyklem, samochodem lub w ramach wycieczki z przewodnikiem.

Naprawdę nam się podobało A półdniowa wycieczka obejmująca rejs łodzią po rzece Thu Bon w drodze powrotnej do Hoi An.
Jest to wspólna wycieczka, która odbiera Cię z hotelu w Hoi An i prowadzi bezpośrednio do witryny My Son. Wycieczka trwa 2 godziny w My Son i rozpoczyna się od wycieczki, podczas której przewodnik wyjaśnia niektóre najważniejsze cechy i wskazuje lej po bombie tuż obok niektórych świątyń. Pod koniec 2 godzin możesz wybrać się na tradycyjny pokaz tańca Cham lub, jeśli chcesz, kontynuować zwiedzanie ruin w tym czasie.
Po około 1 godzinie podróży wahadłowcem dotrzesz do łodzi. Rejs łodzią po rzece Thu Bon zajmie ok. Podróż trwa 20–25 minut i możesz zdecydować, czy chcesz wylądować na wyspie An Hoi (mapa)lub w starożytnym mieście Hoi An.
Wycieczka jest dostępna rano i po południu. Podobnie jak w przypadku większości wycieczek, wstęp w wysokości 150 000 VND na osobę nie jest wliczony w cenę i należy zabrać ze sobą gotówkę – prosimy o zabranie ze sobą dokładnej reszty.
Wycieczka nazywa się: „Niesamowita wycieczka w małej grupie My Son Sunset Deluxe„i ma fantastyczne recenzje na temat Viator.

Pochodzenie nazwy: Mỹ Sơn

Oryginalna nazwa Cham Sanktuarium Mỹ Sơn nie zachowała się w źródłach historycznych, a przynajmniej nie została ostatecznie zidentyfikowana. Starożytne inskrypcje w tym miejscu, napisane w języku staroczamskim i sanskrycie, często odnoszą się do bóstw, królów i wydarzeń ceremonialnych, ale nie podają jasno konkretnej nazwy kompleksu świątynnego jako całości.

Skąd pochodzi nazwa „Mỹ Sơn”?

Imię „Mỹ Sơn” (wymawiane [mee sun]) jest wietnamskie, a nie Cham. Oznacza „piękną górę”:

• Mój = piękny

• Syn = góra

Nazwa prawdopodobnie powstała po ekspansji Wietnamu na południe i późniejszym upadku królestwa Champa. Gdy Wietnamczycy przenieśli się na dawne terytoria Cham, nazwali ten obszar ze względu na jego krajobraz i estetykę – święta dolina otoczona bujną dżunglą i górami. Z biegiem czasu ta wietnamska nazwa stała się oficjalnym oznaczeniem.

Jak to nazwał Cham?

Uczeni uważają, że królowie Cham prawdopodobnie mieli świętą nazwę tego obszaru, prawdopodobnie związaną z:

• Bogowie, których czcił — zwłaszcza Bhadrēśvara, lokalna forma hinduskiego boga Śiwy.

• Lub święta góra związana z hinduską kosmologiczną górą Meru.
  Jednak pełna nazwa samego miejsca nie jest bezpośrednio wymieniona w żadnym z ponad 1300 odnalezionych inskrypcji w regionie Champa. Inskrypcje skupiają się zwykle na poszczególnych świątyniach, darczyńcach królewskich, ofiarach religijnych i wydarzeniach mitologicznych, a nie na nazwie miejsca jako całości.

Krótka historia Mỹ Sơn

Sanktuarium zostało założone w IV wieku naszej ery przez Bhadravarmana, pierwszego króla Czam, który przyjął hinduizm. Przez kolejne dziewięć stuleci kolejni władcy nadal budowali i rozbudowywali kompleks, wykorzystując go jako królewskie miejsce pochówku i centrum religijne.
Większość świątyń zbudowano z czerwonawych cegieł ułożonych bez zaprawy, połączonych ze sobą za pomocą a wciąż tajemnicza technika łączenia który od dziesięcioleci intryguje archeologów.
W szczytowym okresie Mỹ Sơn obejmowało ponad 70 świątyń i wież pogrupowanych w zespoły architektoniczne oznaczone od A do H. Wiele z nich było misternie ozdobionych rzeźbami bóstw, zwierząt i istot niebiańskich. Niestety czas i wojna, zwłaszcza amerykańskie naloty bombowe podczas wojny w Wietnamie, pozostawiły wiele budowli w ruinie. Jednak to, co pozostało, nadal budzi podziw, zwłaszcza częściowo odrestaurowane świątynie w grupach B i C oraz strzeliste sanktuarium w grupie A.

Początek XX wieku: dokumentacja Francuzów

Współczesna świadomość Mojego Syna rozpoczęła się wraz z pojawieniem się École française d'Extrême-Orient (EFEO) na początku XX wieku. Francuski archeolog Henri Parmentier i jego współpracownicy przeprowadzili pierwsze kompleksowe badania w latach 1903–1905.

• Prawie każdej grupie przygotowano szczegółowe mapy, rysunki i fotografie.

• Prace Parmentiera ustanowiły pierwszy system klasyfikacji architektury Cham i położyły podwaliny pod całą przyszłą renowację.

• Choć Francuzi przedkładali dokumentację nad rekonstrukcję, przeprowadzali ograniczoną konserwację, taką jak wycinanie roślinności, ponowne składanie opadłych elementów i zabezpieczanie napisów.

Połowa XX wieku: wojna i zniszczenia

Mój Syn pozostał w dużej mierze nietknięty aż do wojny w Wietnamie.

• W 1969 r. siły amerykańskie dokonały ciężkiego bombardowania powietrznego celem obszaru uważanego za kryjówkę Viet Congu.

• Skutek był katastrofalny: kilka konstrukcji, w tym potężna świątynia A1, zostało całkowicie zniszczonych.

• Wiele innych uległo częściowemu zawaleniu lub utraciło cechy dekoracyjne.

• Przez dziesięciolecia miejsce to pozostawało niebezpieczne ze względu na niewybuchy (UXO) i trudny teren.

Lata 80. – 90. XX w.: prace porządkowe i pierwsze prace renowacyjne

Po zjednoczeniu władze wietnamskie powoli ponownie otworzyły sanktuarium.

• Operacje rozliczeniowe UXO przeprowadzono przy pomocy międzynarodowej, zwłaszcza UNESCO.

• Wietnamski Instytut Archeologii rozpoczął stabilizację zagrożonych konstrukcji oraz katalogowanie ocalałych rzeźb i fragmentów.

• Zainicjowano kilka międzynarodowych współpracy, aby uratować to miejsce przed całkowitą ruiną.

Lata 2000: Rozpoczęcie międzynarodowej ochrony przyrody

Początek XXI wieku był punktem zwrotnym, kiedy to zainicjowano główne projekty renowacyjne prowadzone pod przewodnictwem zagranicy:

• Włochy nawiązały współpracę z Wietnamem, aby ustabilizować części Grupy G i Grupy A, koncentrując się na naprawie murów, odwadnianiu terenu i dostępie dla zwiedzających.

• Polscy konserwatorzy pracowali nad konsolidacją cegieł, zwłaszcza w przypadku uszkodzonych mandap i kapliczek.

• Wysiłki te kładły nacisk na autentyczność, wykorzystując tradycyjne techniki budowlane Cham – takie jak murowanie bezzaprawowe i rzeźbienie po budowie.

Lata 2010 – obecnie: Odnowione globalne zaangażowanie

Gdy My Son zyskał uwagę jako obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (1999), prace restauratorskie zintensyfikowały się:

• Archaeological Survey of India (ASI) objęło wiodącą rolę w przywracaniu grup K, H i A dzięki funduszom i wiedzy specjalistycznej zapewnionej przez rząd Indii.

• Zespoły ASI wykorzystały połączenie tradycyjnych technik i nowoczesnej analizy materiałów do stabilizacji i, tam gdzie to możliwe, rekonstrukcji wież i kapliczek.

• Narzędzia cyfrowe — w tym skanowanie 3D, fotogrametria i rekonstrukcja archiwalna na podstawie prac Parmentiera — pomogły w ukierunkowaniu konserwacji bez spekulatywnej odbudowy.

• W restauracji kładziono nacisk na minimalną interwencję, skupiając się na konserwacji, a nie na rekonstrukcji, aby zachować autentyczność miejsca.

Dzisiaj: Miejsce żywego dziedzictwa

Bieżąca praca w My Son dotyczy w równym stopniu edukacji i szkoleń, jak i cegieł i kamienia:

• Lokalne zespoły zajmujące się ochroną przyrody są przeszkolone w zakresie metod budowy Cham, aby zapewnić zrównoważone zarządzanie pod przewodnictwem społeczności.

• Odwiedzający mogą teraz bezpiecznie zwiedzać dziesiątki świątyń dzięki ulepszonym ścieżkom, oznakowaniu informacyjnym i strefom chronionym.

• Ochrona trwa, w miarę jak nowe grupy – zwłaszcza grupa H i nowo odkryte sektory – są badane, stabilizowane i interpretowane publicznie.

Fascynująca architektura Mỹ Sơn

(mapa, recenzje, strona internetowa)

W tym akapicie omówiono unikalne i zaawansowane techniki architektoniczne, które wyróżniają Mỹ Sơn jako cud kultury i inżynierii starożytnej Azji Południowo-Wschodniej.

Świątynie sanktuarium, zbudowane przez lud Cham od IV do XIII wieku, odzwierciedlają imponujący kunszt rzemiosła, a także ich głębokie znaczenie duchowe. Każda konstrukcja została zaprojektowana według świętej geometrii, gdzie forma podążała za funkcją, zgodnie z hinduską kosmologią. Pionowe linie wież symbolizowały kosmiczną górę Meru, centrum wszechświata w wierzeniach hinduskich, podczas gdy wewnętrzne sanktuaria mieściły lingi, czyli bóstwa, które reprezentowały boską obecność i moc.

Z inżynierskiego punktu widzenia Mỹ Sơn wyróżnia się bezzaprawową konstrukcją z cegieł, techniką wciąż nie w pełni poznaną przez współczesną naukę. Cegły. wyjątkowo twarde, gładkie i precyzyjnie ukształtowane, ułożone bez widocznej zaprawy, a mimo to przetrwały wieki w nienaruszonym stanie. Bezszwowe połączenia i polerowane powierzchnie sugerują połączenie zaawansowanego łączenia termicznego i obróbki klejem organicznym, dzięki czemu konstrukcje są odporne na czas i warunki atmosferyczne.

Pod względem kulturowym architektura Mỹ Sơn ucieleśnia głębokie powiązania między Czampą a cywilizacjami indyjskimi poprzez wspólne tradycje religijne i artystyczne. Ujawnia także, jak Chamowie przystosowali te wpływy do odrębnego lokalnego wyrazu, łącząc elementy hinduskie, a później buddyjskie. W związku z tym świątynie Mỹ Sơn to znacznie więcej niż relikty historyczne – to wymowne kamienne świadectwa społeczeństwa, w którym harmonijnie kwitły geniusz inżynierii, duchowe oddanie i synteza kulturowa.

Co wiadomo o tajemniczej technice zastosowanej u mojego syna

Materiał: wypalona cegła Cham

Świątynie zostały wykonane z drobno spreparowanych czerwono-pomarańczowych cegieł, wypalanych w wysokich temperaturach. Te cegły to:

• Wyjątkowo twarde i trwałe.

• Wysoce porowate, co pomogło im wchłonąć środki wiążące.

• Gładsze i lepiej wykończone niż większość cegieł z tej samej epoki (VII – XIII w.).

Brak widocznej zaprawy

Najbardziej rzuca się w oczy brak widocznej zaprawy pomiędzy cegłami. W przeciwieństwie do murów zachodnich nie ma w nich wypełniacza wapiennego, cementowego ani gliniastego. Jednak cegły są szczelnie połączone z włoską precyzją.

Polerowane powierzchnie ceglane

Po złożeniu cegieł budowniczowie Cham wypolerowali ściany świątyni, nadając im jednolity, niemal monolityczny wygląd. W niektórych przypadkach ściany wyglądają, jakby były wyrzeźbione z jednego bloku.

Nieznany klej lub obróbka

Badania z wykorzystaniem nowoczesnych technik, takich jak fluorescencja rentgenowska, spektroskopia w podczerwieni i analiza SEM (skaningowa mikroskopia elektronowa) ujawniły:

• Jako klej lub powłokę mógł zostać zastosowany związek organiczny lub substancja żywicopodobna.

• Środek wiążący mógł zostać nałożony po ułożeniu cegieł, z czasem penetrując i stapiając spoiny.

• Niektórzy badacze uważają, że cegły ułożono na sucho, a następnie „zespawano” ze sobą przy użyciu wysokiej temperatury i żywicy drzewnej lub środków chemicznych na bazie roślin.

Wyzwania restauratorskie

Współczesne próby renowacji świątyń Mỹ Sơn przy użyciu nowoczesnego cementu lub zaprawy często kończyły się niepowodzeniem. Te materiały:

• Nie przylegaj również.

• Powodować pękanie lub zatrzymywanie wody.

• Może być wyraźnie niezgodny z oryginalnym, jednolitym wyglądem.

W rezultacie współczesne zespoły restauratorskie próbują obecnie odtworzyć pierwotną metodę, stosując specjalistyczne wypalanie cegieł i tradycyjne techniki Cham, przy czym największe postępy w ostatnich latach poczynili konserwatorzy z Indii i Włoch.

Teorie na temat tajnej techniki

• Teoria żywicy organicznej
  Konstruktorzy Cham używali kleju roślinnego, prawdopodobnie pochodzącego z soku drzewnego lub naturalnego kauczuku, nakładanego podczas budowy lub po jej zakończeniu.

• Układanie na sucho + polerowanie
  Cegły układano bez zaprawy, ale ciepło, ciśnienie i polerowanie z biegiem czasu stopiły je ze sobą, czemu sprzyjała wysoka zawartość tlenku żelaza w cegłach.

• Naturalne wiązanie pogodowe
  Niektórzy spekulują, że cegły były chemicznie związane przez stulecia wilgoci i utleniania, co oznaczałoby, że świątynie dosłownie rosły z wiekiem.

Co to jest kalan?

W architekturze Cham „kalan” jest centralnym sanktuarium kompleksu świątynnego. Jest to zazwyczaj ceglana wieża, w której mieści się posąg głównego bóstwa, często linga (symbolizująca Śiwę), ponieważ królestwo Czampa było w większości wyznawane przez Shaivite Hindu (Shaivite kult Śiwy).

Czym są Lingi?

W Moim Synu zobaczysz kilka zaokrąglonych kamieni: są to linga (liczba pojedyncza: lingam).

Oto, co musisz o nich wiedzieć:

• Symbol Śiwy: Lingam jest anikonicznym (niefiguratywnym) przedstawieniem hinduskiego bóstwa Śiwy, jednego z najważniejszych bogów hinduskiego panteonu. Chociaż Śiwa jest często przedstawiany w ludzkiej postaci, lingam jest jego najpowszechniejszym i centralnym przedstawieniem w świątyniach.

• Oznaczający: Słowo „lingam” w sanskrycie oznacza „znak” lub „symbol”. Reprezentuje twórczą i twórczą moc Śiwy oraz ostateczną rzeczywistość, która jest poza formą. Nie jest to tylko symbol falliczny, chociaż czasami był tak interpretowany. Jego głębsze znaczenie dotyczy energii kosmicznej, źródła wszelkiego istnienia, stworzenia, zachowania i rozkładu.

• Lingam i Yoni: „Zaokrąglony kamień”, który widzisz, to zazwyczaj górna, cylindryczna część lingamu. Prawie zawsze spoczywa na płaskiej podstawie w kształcie dysku zwanej yoni (lub pitha). Yoni ma dzióbek, który pozwala na wylewanie prezentów (takich jak woda, mleko lub kwiaty) na lingam w celu odcieknięcia. Razem lingam i yoni symbolizują połączenie zasad męskich i żeńskich (Śiwa i jego małżonka Shakti/Parvati), reprezentując całość stworzenia i harmonijną równowagę wszechświata.

• Centralne miejsce kultu: W świątyniach Shaivite (świątyń poświęconych Śiwie) lingam-yoni jest głównym przedmiotem kultu, umieszczonym w najgłębszym sanktuarium (garbhagriha). Wielbiciele ofiarowują mu różne substancje i modlitwy, aby połączyć się z boską energią Śiwy.

• Wariacje: Lingamy mogą różnić się rozmiarem i materiałem (kamień, metal, drewno itp.). Niektóre są bardzo proste, podczas gdy na innych mogą być wyryte twarze Śiwy (tzw. Mukhalingamy). Istnieją również „samoobjawiące się” (svayambhu) lingamy, czyli naturalne formacje skalne, które, jak się uważa, pojawiły się samoistnie i są uważane za szczególnie święte.

Jaki jest styl My Son A1?

Styl My Son A1 nawiązuje do odrębnego stylu architektonicznego i artystycznego opracowanego w IX–X wieku w My Son Sanctuary, jednym z głównych miejsc kultu religijnego Cham w środkowym Wietnamie. Styl ten najbardziej kojarzy się z Grupą A1, która jest najwcześniejszym i jednym z najważniejszych kompleksów My Son.

Najważniejsze cechy modelu My Son A1 Style

Charakterystyka architektoniczna:

• Wysokie, pionowe wieże: Konstrukcje w tym stylu są wysokie i smukłe, z pionowymi akcentami, co odzwierciedla skupienie się Cham na wznoszącej się w górę architekturze świątynnej.

• Plany kwadratowe lub prostokątne: Główne sanktuaria (kalan) mają zazwyczaj kształt kwadratowy lub prostokątny, często z wyraźnym ołtarzem centralnym lub lingą.

• Murarstwo: Budynki wzniesiono z wypalanych cegieł, charakterystycznych dla architektury Cham, układanych techniką bezzaprawową. Cegły często były precyzyjnie dopasowane, aby stworzyć bezszwowe ściany.

• Pilastry i elementy dekoracyjne: Pilastry (pionowe kolumny dekoracyjne) są powszechne wraz z innymi detalami dekoracyjnymi, takimi jak fałszywe drzwi, kolumny narożne i płaskorzeźby.

Cechy rzeźbiarskie:

• Bóstwa i ikonografia: Styl A1 często przedstawia obrazy Shaivite, takie jak przedstawienia Śiwy, Ganeśy i innych bóstw hinduskich. Można je powszechnie spotkać na płaskorzeźbach lub jako część ozdób architektonicznych.

• Skomplikowane rzeźby: Choć nie są tak ozdobne jak późniejsze style, rzeźby w My Son A1 nadal zawierają wyszukane motywy kwiatowe, wzory geometryczne i sceny narracyjne z mitologii hinduskiej.

Kontekst religijny

• Sziwizm: Styl My Son A1 jest kojarzony z śiwaizmem – kultem Śiwy. Wiele świątyń w tym stylu zostało zbudowanych, aby pomieścić lingę lub inne rytuały Shaivite.

• Przejście od wpływów hinduistycznych do buddyjskich: Chociaż styl A1 skupia się głównie na hinduizmie, wykazuje wczesne oznaki przejścia, które później miało miejsce w kulturze Cham, z subtelnymi wpływami buddyzmu pojawiającymi się w późniejszych fazach.

Wpływ kulturowy

• Styl My Son A1 jest zakorzeniony we wczesnym dojściu do władzy Królestwa Champa, w czasie, gdy na kulturę Cham duży wpływ miały tradycje architektoniczne Indii i Azji Południowo-Wschodniej, a także projekty Khmerów.

• Użycie cegły i pewnych elementów konstrukcyjnych, takich jak fałszywe drzwi i ozdobne kolumny, było również obecne w świątyniach khmerskich i indyjskich, wpływając na estetykę i funkcjonalność budynków w tym stylu.

Godne uwagi przykłady w „Mój syn”.

• A1 Kalana: Główne sanktuarium w Grupie A, znane z imponujących rozmiarów i wysoce symbolicznego projektu. Była to niegdyś największa i najwyższa konstrukcja w My Son.

• Mniejsze kapliczki (A8–A13): Budynki te również odzwierciedlają cechy stylu A1, ale w mniejszej skali. Niektóre są poświęcone pomniejszym bóstwom lub pełnią funkcje funkcjonalne, takie jak sale rytualne i bramy.

Styl My Son A1 stanowi zatem podstawę ogólnego rozwoju architektonicznego Sanktuarium My Son, wyznaczając kluczową fazę w historii religii i architektury Cham przed późniejszymi stylami, takimi jak Dong Duonga I Bình Định wyłoniło się.

Czym jest styl Dong Duong?

Styl Dong Duong to odrębna i wpływowa faza sztuki i architektury Cham, która rozwinęła się w środkowym Wietnamie pod koniec IX do początku X wieku. Skupiało się wokół klasztoru Dong Duong, który obecnie znajduje się w większości w ruinie i leży około 23 km na południowy wschód od My Son. Nazwa stylu pochodzi od tego głównego kompleksu buddyjskiego mahajany, który został zamówiony przez króla Indravarmana II około 875 roku n.e.

Zanim w środkowym Wietnamie pojawił się w pełni rozwinięty styl Dong Duong, istniała poprzedzająca faza architektoniczna, obecnie nazywana stylem przejściowym Dong Duong, która rozkwitła mniej więcej między 800 a 875 rokiem n.e. Ten styl przejściowy zapoczątkował okres innowacji i eksperymentów, gdy budowniczowie Cham zaczęli odchodzić od bardziej wyrafinowanego i ozdobnego stylu Mỹ Sơn A1 z VIII wieku. Charakteryzowała się prostszymi formami i bardziej zwartymi konstrukcjami, odzwierciedlającymi zarówno ewoluujące idee religijne, jak i techniki architektoniczne.
Około 875 roku n.e., za panowania króla Indravarmana II, ta faza przejściowa ustąpiła miejsca w pełni rozwiniętemu stylowi Dong Duong. Ten nowy styl był bezpośrednio powiązany z założeniem klasztoru Dong Duong, głównego ośrodka buddyzmu mahajany, i reprezentował dojrzałą, wyrafinowaną formę architektury i rzeźby religijnej Cham. Styl Dong Duong zachował pewne cechy okresu przejściowego, ale je rozwinął, w wyniku czego powstały wyższe, bardziej wyraziste budynki i bardzo dynamiczne obrazy religijne, zwłaszcza buddyjskie.

Kontekst historyczny

• Król Indravarman II (rc. 875–893) przesunął punkt ciężkości religijnej Czampy z śiwaizmu (kultu Śiwy) na buddyzm mahajany.

• Założył królewski klasztor buddyjski w Dong Duong, czyniąc go duchowym i politycznym sercem królestwa.

• Chociaż wiele wcześniejszych świątyń Cham było hinduskich, zwłaszcza Shaivite, styl Dong Duong reprezentuje odrodzenie buddyjskie połączone z istniejącą ikonografią hinduską.

Kluczowe cechy Dong Duonga Przejściowy Styl (ok. 800–875 ne)

Architektura

• Uproszczone formularze: Konstrukcje były bardziej zwarte i cięższe, z minimalną ozdobą w porównaniu do wcześniejszych stylów.

• Solidność geometryczna: Nacisk na czyste, geometryczne kształty, a nie na szczegółową dekorację rzeźbiarską.

• Niskie, solidne wieże: Wieże były krótsze i miały mniejszy nacisk w pionie, skupiając się bardziej na solidności funkcjonalnej niż na symbolicznej elewacji.

Rzeźba i ikonografia

• Hybrydowe motywy religijne: Świątynie i rzeźby przedstawiały mieszankę motywów hinduskich (zwłaszcza szaiwitów) i pojawiających się tematów buddyjskich.

• Uproszczone liczby: Rzeźby były bardziej abstrakcyjne i mniej wyraziste, z szerszymi rysami twarzy i statycznymi pozami.

• Mniejszy nacisk na narrację: Panele reliefowe, jeśli były obecne, były prostsze i zawierały mniej figurek.

Techniki budowlane

• Zastosowanie cegły: Dalsze poleganie na dobrze wypalone cegły układane bez zaprawy.

• Mniejsza integracja rzeźby: Ozdoba była bardziej ograniczona i mniej zintegrowana z architekturą niż w późniejszych okresach.

Kluczowe cechy stylu Dong Duong (ok. 875–925 n.e.)

Architektura

• Masywna, solidna konstrukcja: Budynki w stylu Dong Duong mają cięższy i bardziej monumentalny charakter niż wcześniejsze style.

• Uproszczone formy geometryczne: Dominują mocne elementy konstrukcyjne, takie jak pilastry i gzymsy, ale teraz mają one większą dekoracyjną głębię.

• Głębokie werandy i długie, prostokątne mandapy: Sale rytualne były często wydłużone, z masywnymi drzwiami i grubymi ścianami.

• Piaskowiec i cegła: Zastosowanie obu materiałów, często z piaskowcem zarezerwowanym do elementów dekoracyjnych, takich jak drzwi i nadproża.

Rzeźba i ikonografia

• Dominują bóstwa buddyjskie: Awalokiteśwara, Pradżniaparamita i Lokeswara pojawiają się obok postaci Śiwatów.

• Wzory wermikulacji: Płaskie, przypominające robaki linie zdobią cokoły i ramy.

• Szerokie twarze i uproszczone formy: Rzeźby stają się bardziej medytacyjne i stylizowane, z dynamicznymi pozami i duchową ekspresją.

• Reliefy narracyjne: Fryzy i panele przedstawiają historie buddyjskie i hinduskie w bardziej abstrakcyjnym, wyrazistym stylu.

Techniki budowlane

• Cegła bezzaprawowa: Precyzyjnie ułożone cegły rzeźbione po montażu, aby uzyskać gładkie detale.

• Zintegrowana dekoracja: Elementy dekoracyjne lepiej komponują się z formami strukturalnymi.

Styl Dong Duong a styl przejściowy Dong Duong: kluczowe różnice

Znaczenie i dziedzictwo

• Styl Dong Duong reprezentuje szczyt wpływów buddyzmu mahajany w Czampie, zanim królestwo powróciło do kultu głównie szaiwitów.

• Miało to trwały wpływ na późniejszą rzeźbę i architekturę Chama, szczególnie w stylach przejściowych widocznych w My Son.

  Grupa	Styl	Zakres dat
  A	Częściowo w stylu Dong Duong	Mieszane (około IX w.)
  B	Styl Mỹ Sơn A1	VII–VIII w.
  C	Dong Duong Styl przejściowy	Koniec VIII – początek IX w.
  D	Dong Duong Styl przejściowy	Początek IX w.
  mi	Styl Dong Duonga	Koniec IX – początek X w.
  F	Styl Dong Duonga	Koniec IX – początek X w.
  G	Dong Duong Styl przejściowy	Koniec VIII – początek IX w.

• Duża część klasztoru Dong Duong została zniszczona lub splądrowana w okresie kolonialnym, ale jego ocalałe fragmenty (obecnie w Muzeum Rzeźby Cham w Da Nang i gdzie indziej) pozostają jednymi z najwspanialszych przykładów wczesnej sztuki buddyjskiej Azji Południowo-Wschodniej.

Czym jest styl Bình Định?

Kontekst historyczny

• Powstał w XI – XIII wieku, kiedy religijne i polityczne centrum Czampy przeniosło się z My Son do regionu Vijaya (współczesna prowincja Bình Định).

• Odzwierciedla dojrzałą fazę architektury Cham, a niektórzy uważają ją za styl późnoklasyczny.

• Chociaż działalność budowlana My Son w dalszym ciągu była ograniczona, budowa na dużą skalę świątyń wcześniejszych Mỹ Sơn A1 i Okresy Dong Duonga w dużej mierze zakończyła się.

Cechy architektoniczne

• Kompaktowe, solidne wieże: W porównaniu do wyższych, bardziej ozdobnych wież z wcześniejszych okresów, wieże w stylu Bình Định są krótsze i bardziej przysadziste, a przez to sprawiają wrażenie solidniejszych, przypominających fortecę.

• Grubsze ściany i mocniejsze profile pionowe, często z wyraźnymi narożnikami i minimalnymi występami.

• Uproszczona dekoracja: Ozdoba staje się bardziej powściągliwa. Możesz znaleźć okazjonalne pilastry i fałszywe drzwi, ale bez bogatych warstw rzeźbiarskich z wcześniejszych faz.

• Postaw na trwałość: Ten okres kładzie nacisk na mistrzostwo techniczne i długowieczność zamiast ozdobnych ozdobników.

Charakterystyka rzeźbiarska

• Liczby są mniej wyraziste: Rzeźby przyjmują sztywne, symetryczne postawy, o formalnym, często bezosobowym tonie.

• Mniej obrazów buddyjskich: Powrót do religijnego skupienia bardziej na Shaivicie, chociaż nadal pojawiają się okazjonalne motywy buddyjskie.

• Zredukowane fryzy narracyjne: W przeciwieństwie do Dong Duong, w świątyniach Bình Định zwykle brakuje skomplikowanych paneli opowiadających historie.

H1 i wpływ Bình Định

Choć znajduje się w My Son, duchowym sercu Czampy, uważa się, że H1 w Grupie H został zbudowany w XI – XII wieku, kiedy rola Mojego Syna zmalała, a nowsze style, takie jak Bình Định, zaczęły rozprzestrzeniać się na południe.

Oto jak H1 odzwierciedla tendencje w stylu Bình Định:

Oznacza to, że H1 nie reprezentuje w pełni rozwiniętego pomnika Bình Định, ale jego forma, układ i prostota sprawiają, że jest to wczesne lub regionalne odzwierciedlenie tego stylu – dowód na to, że My Son był nadal skromnie aktywny, podczas gdy trendy architektoniczne ewoluowały gdzie indziej.

Jakie są różne style architektoniczne w My Son?

Oto porównanie stylu My Son A1 ze stylem Dong Duong, stylem przejściowym Dong Duong i stylem Bình Định. Powinno to pomóc ukazać ewolucję architektury Cham od IX do XIII wieku i zapewnić lepsze zrozumienie zmian stylistycznych w My Son.

Styl mojego syna A1 (IX – X w.)

Cechy architektoniczne

• Pionowe, smukłe wieże na planie kwadratu lub prostokąta.

• Grube ściany z cegły, często układane techniką bezzaprawową.

• Proste, a zarazem eleganckie pilastry, fałszywe drzwi i narożne kolumny.

• Podstawowe płaskorzeźby rzeźbiarskie skupiające się na bóstwach Shaivite, takich jak Shiva i Ganesha.

• Mniej ozdobne w porównaniu do późniejszych stylów, ale nadal z geometrycznymi wzorami i motywami kwiatowymi.

Funkcjonalność

Głównie Shaivite, oddani czci Śiwie, ze świątyniami często projektowanymi wokół lingi (falliczny symbol Śiwy).

Kontekst kulturowy

Odzwierciedla wczesną fazę Królestwa Champa, na którą wpływała architektura indyjska i khmerska. Oznacza to również szczyt kultu Shaivite, zanim buddyzm zaczął wpływać na kulturę Cham.

Styl Dong Duong (koniec IX – początek X wieku)

Cechy architektoniczne

• Cięższa, bardziej monumentalna konstrukcja w porównaniu do stylu A1. Budynki mają bardziej solidny, przypominający fortecę wygląd.

• Uproszczone formy geometryczne z mniej ozdobnymi rzeźbami zewnętrznymi, skupiające się na elementach konstrukcyjnych, takich jak pilastry i gzymsy.

• Głębokie werandy i długie, prostokątne mandapy (sale rytualne), często z masywnymi drzwiami i grubymi ścianami.

• Zastosowanie zarówno piaskowca, jak i cegły – z piaskowcem zarezerwowanym do kluczowych elementów dekoracyjnych, takich jak drzwi i nadproża.

Cechy rzeźbiarskie

• Zdominowany przez ikonografię buddyjską: Awalokiteśwara, Pradżniaparamita i inni Bodhisattwowie pojawiają się obok bóstw Śiwitów.

• Motywami dekoracyjnymi są wzory wermikulacyjne (w płaskorzeźbie przypominające robaki linie) oraz uproszczone, zaokrąglone formy.

• Charakter bardziej abstrakcyjny i medytacyjny, z mniejszą dynamiką w porównaniu do wcześniejszej sztuki Chama.

Kontekst kulturowy

Reprezentuje odrodzenie buddyjskie za panowania króla Indravarmana II, który przesunął punkt ciężkości religijnej Czampy z buddyzmu śiwaizmu na buddyzm mahajany.

Styl przejściowy Dong Duong (koniec VIII – początek IX w.)

Cechy architektoniczne

• Charakter przejściowy, łączący wcześniejszy styl My Son A1 i późniejszy styl Dong Duong.

• Nieco bardziej ozdobne i pionowe w porównaniu do stylu A1, ale nie tak monumentalne jak późniejsze świątynie Dong Duong.

• Pilastry i kolumny pozostały, ale z większym naciskiem na misterne detale w drzwiach i łukach.

• Mniejsze, bardziej zwarte wieże w porównaniu do wspanialszych konstrukcji w stylu Dong Duong.

Cechy rzeźbiarskie

• Zaczynają pojawiać się wpływy buddyjskie, ale nadal dominuje ikonografia Shaivite.

• Zaczynają się pojawiać wzorce wermikulacji i wczesne oznaki ikonografii buddyjskiej, takie jak bodhisattwowie.

• Rzeźby są mniej abstrakcyjne i bardziej dynamiczne niż w pełnym stylu Dong Duong.

Kontekst kulturowy

Styl ten wyznacza okres przejściowy, kiedy Champa przeszła od początkowego skupienia się na Shaivite do buddyzmu mahajany, z wpływami Dong Duonga powoli przenikającymi do architektury Cham.

Styl Bình Định (XI – XIII wiek)

Cechy architektoniczne

• Krótsze, przysadziste konstrukcje w porównaniu do wcześniejszych stylów, o solidniejszym wyglądzie przypominającym fortecę.

• Grubsze ściany i uproszczone formy z wyraźnymi narożnikami i minimalnymi wypustkami.

• Zredukowana dekoracja: Ozdoby stają się bardziej powściągliwe, z uproszczonymi cegłami i minimalnymi rzeźbami.

• Nadal używa się cegły, ale często z bardziej szorstkim wykończeniem w porównaniu do wcześniejszych, bardziej wypolerowanych projektów.

Cechy rzeźbiarskie

• Rzeźby są uproszczone, często z mniejszą dynamiką i mniejszą ekspresją w porównaniu do wcześniejszych faz.

• W mniejszym stopniu skupiamy się na skomplikowanych figurach, a bardziej na motywach symbolicznych.

• Wpływy Shaivite powracają z pełną mocą, skupiając się na Shivie i deifikowanych królach, chociaż wpływy buddyjskie mogą nadal być obecne.

Kontekst kulturowy

Styl Bình Định rozwinął się, gdy Champa wkroczył w późniejszą fazę, wraz z powrotem do śiwaizmu i bardziej przypominającym fortecę, utylitarnym podejściem do architektury świątynnej. Na styl ten wpływa również powstanie Vijaya jako nowej stolicy Champa.

Porównanie różnych stylów architektonicznych w My Son

Kim jest bogini Lakshmi?

Bogini Lakszmi jest jednym z najbardziej ukochanych i powszechnie czczonych bóstw w hinduizmie. Jest znana przede wszystkim jako bogini bogactwa, fortuny, dobrobytu i obfitości, zarówno materialnej, jak i duchowej.

Oto szczegółowy opis tego, kim ona jest:

• Małżonka Wisznu: Lakshmi jest boską małżonką i Shakti (boską energią/mocą) Pana Wisznu, boga-opiekuna w hinduskiej trójcy. Często jest przedstawiana jako towarzysząca mu, siedząca na lotosie lub wyłaniająca się z lotosu.

• Pochodzenie: Według mitologii hinduskiej Lakszmi wyłoniła się z Samudry Manthan (wzburzenia kosmicznego oceanu) wraz z innymi boskimi istotami i skarbami. Wybrała Wisznu na swojego wiecznego małżonka.

• Symbolizm

  • Lotos: Jest konsekwentnie kojarzona z kwiatem lotosu, symbolizującym czystość, piękno, duchową moc i płodność. Często nazywa się ją „Padma” (lotos) lub „Kamala” (lotos).

  • Słonie: Często jest przedstawiana z dwoma słoniami oblewającymi ją wodą, co symbolizuje deszcz, płodność i dobrobyt. Ten obraz jest znany jako „Gaja Lakshmi”.

  • Złote monety: Z jej dłoni często wypływają złote monety, reprezentujące bogactwo materialne i dobrobyt finansowy.

  • Obfitość: Jej ikonografia często zawiera różne pomyślne symbole, które oznaczają obfitość i dobre samopoczucie.

• Atrybuty: Zwykle jest przedstawiana jako piękna kobieta o złotej karnacji, siedząca lub stojąca na lotosie, trzymająca pączek lotosu w prawej ręce, a często ze złotymi monetami wypływającymi z jej lewej ręki. Nosi czerwone lub złote szaty i jest ozdobiona klejnotami.

• Aspekty dobrobytu: Choć powszechnie kojarzone z pieniędzmi, koncepcja „bogactwa” Lakshmi jest szersza. Obejmuje:

  • Bogactwo materialne: Pieniądze, majątek, jedzenie, wygoda.

  • Bogactwo duchowe: Wewnętrzny spokój, wiedza, mądrość, zadowolenie.

  • Szczęście: Sukces, dobre samopoczucie, zdrowie, dobre relacje.

  • Obfitość we wszystkich formach życia.

• Cześć: Lakszmi jest czczona przez miliony Hindusów, szczególnie podczas święta Diwali (Deepavali), święta świateł, podczas którego wzywa się ją do zapewnienia pomyślności i dobrego samopoczucia w nadchodzącym roku. W wielu domach i firmach znajdują się kapliczki jej poświęcone.

• Różnice regionalne: Chociaż jej podstawowe cechy pozostają niezmienne, jest czczona pod różnymi imionami i w różnych tradycjach regionalnych w całych Indiach i Azji Południowo-Wschodniej (w tym w historycznych królestwach Cham, na które wpływał hinduizm).

W kontekście świątyń Cham w My Son odnalezienie rzeźby Lakszmi, nawet jeśli fragmentarycznej, jest istotne, ponieważ podkreśla silny wpływ hinduizmu (w szczególności wisznuizmu, kultu Wisznu, obok śiwaizmu, kultu Śiwy) na praktyki religijne i ikonografię królestwa Cham. Obecność Lakshmi będzie wzywać jej błogosławieństwa dla dobrobytu i dobrobytu dla królestwa i jego władców.

Cham Dance Show: atrakcja kulturalna w My Son

Wizyta w Mỹ Sơn nie jest kompletna bez zobaczenia tradycyjnego występu tanecznego Cham – tętniącego życiem wydarzenia kulturalnego wliczonego w cenę biletu wstępu. Pokazy odbywają się codziennie, zazwyczaj o 9:45, 10:30, 11:00 i ponownie po południu o 14:00, 14:30 i 15:00.
Występy te odbywają się na scenie plenerowej w pobliżu głównego centrum dla zwiedzających (w głównym miejscu historycznym My Son, a nie w kasie biletowej) i biorą w nich udział tancerze w kostiumach odtwarzający legendy Cham poprzez pełne wdzięku ruchy i hipnotyczną tradycyjną muzykę.
Najważniejszym wydarzeniem jest taniec Apsara, inspirowany hinduskimi niebiańskimi nimfami. Zarówno dla fotografów, jak i miłośników kultury jest to niezapomniana część wizyty.
Jak wspomniano wcześniej, tradycyjny pokaz tańca Cham jest dość podobny, ale krótszy, do tego, co mogłeś zobaczyć w Tradycyjny dom występów artystycznych Hoi An.

Odkrywanie ruin w Mỹ Sơn

Witryna jest podzielona na grupy tematyczne oznaczone A, B, C itd., z których każda ma swój własny styl i znaczenie historyczne. Skupiska te grupują świątynie o podobnym wieku i stylu architektonicznym.

Najlepiej zachowane i najbardziej imponujące budowle znajdują się w Grupa B I Grupa C, gdzie możesz odkrywać klimatyczne ruiny otoczone dżunglą. Grupa A prezentuje wysokie iglice, które niegdyś były pokryte złotymi ozdobami.
Znaki interpretacyjne wokół ruin oferują wgląd w historię w języku angielskim i wietnamskim, chociaż wynajęcie lokalnego przewodnika może pogłębić twoje zrozumienie.
Każda grupa odzwierciedla wyjątkową fazę Architektura Champy, od wczesnych cokołów E1 i murów Hoa Lai po wyrafinowane rzeźby A1 i minimalizm Binh Định.

Oto więcej szczegółów na temat różnych grup:

• Grupa A – Sanktuarium Rdzenia
• Grupa B – Rytualne Serce
• Grupa C – Sanktuarium Wschodnie
• Grupa D – Kompleks Procesyjny
• Grupa E – Starożytne fundamenty
• Grupa F – Strefa Przejściowa
• Grupa G – Odosobnienie na wzgórzu
• Grupa H – Odosobnione Sanktuarium

Grupa A – Sanktuarium Rdzenia

Jest to sekcja podstawowa i najczęściej odnawiana. Zawiera kilka wież Kalan z czerwonej cegły poświęconych Śiwie, z widoczną wieżą bramną (gopura) i frontową salą kultu (mandapa). Konstrukcje te charakteryzują się eleganckimi rzeźbami z cegły i odzwierciedlają szczytowe osiągnięcia architektoniczne Cham.

Co można zobaczyć w grupie A?

• A1 Kalana: Niegdyś najwyższa i najbardziej imponująca wieża, symboliczna dla IX – X wieku Styl architektoniczny My Son A1. Został zniszczony przez bombardowanie w 1969 r. i obecnie znajduje się w ruinie, ale historyczne szkice autorstwa Henriego Parmentiera pomagają odtworzyć jego dawną świetność.

• A2–A7 – Sanktuaria pomocnicze i struktury rytualne: Fragmentaryczne pozostałości mniejszych kapliczek, mandap lub platform otaczających A1. Prawdopodobnie używany do składania ofiar, bóstw drugorzędnych lub ceremonii w obrębie kompleksu Grupy A.

• A8 - Gopura (wieża bramna) z salami Mandapa: Służył jako uroczyste wejście. Ozdobiony apsarami, słoniami i wyrafinowanymi rzeźbami typowymi dla stylu A1, prowadzącymi do kompleksu sanktuarium.

• A9 – A13 Mniejsze wieże: Uwzględnij gopury, mandapy i przestrzenie rytualne. Zbudowane w stylu Mỹ Sơn A1, odzwierciedlają wyrafinowane cegły i święte funkcje Shaivite, a nie wpływy buddyjskie.

• A10: Ceglane sanktuarium z cokołem w kształcie linga-yoni z piaskowca. Widać to po ozdobieniu rzeźbami kapłańskimi i wzorami wermikulacji Styl Dong Duonga wpływem, ale nie w stylu Dong Duong.

• A12–A13: Kapliczki ceglane z wczesnym Funkcje przejściowe Dong Duonga. Godny uwagi ze względu na dekoracyjne elementy z piaskowca i możliwe nakładanie się ikonografii buddyjsko-hinduskiej.

Skok do grupy B

A1 Kalan – Zaginione arcydzieło mojego syna

A1 Kalan to prawdopodobnie najważniejsza i najbardziej tragiczna konstrukcja w Sanktuarium My Son.

Znaczenie historyczne i pierwotna wielkość

• Szczyt architektury Cham: A1 uznano za najwyższy i najbardziej wyrafinowany architektonicznie obiekt w całym kompleksie My Son. Wyróżniają go majestatyczne proporcje, starożytny styl i bogactwo dekoracji.

• „Styl mojego syna A1”: Taki był jego wpływ i piękno, że dał nazwę całemu okresowi stylistycznemu w sztuce Cham, stylowi My Son A1 z X wieku. Wiele innych zachowanych świątyń w My Son, w tym stosunkowo dobrze zachowana B5 Kosagrha, należy do tego okresu stylistycznego, chwalonego za lekkie, pełne wdzięku i eleganckie rzeźby.

• Dedykacja dla Sambhubhadresvary: Chociaż bóstwo Sambhubhadresvara zostało po raz pierwszy uhonorowane w VII wieku przez króla Sambhuvarmana, sama świątynia A1 została zbudowana później, około X wieku. Być może został ponownie poświęcony temu złożonemu bóstwu, utworzonemu z imienia króla i terminu Iśwara (pan), powszechnie używanego w odniesieniu do Śiwy. Inskrypcje na stelach upamiętniają Sambhubhadresvarę jako stwórcę świata i niszczyciela grzechu.

• Centralne Sanktuarium (Kalan)Podobnie jak inne kalany, A1 było domem głównego bóstwa Grupy A. Prawdopodobnie pośrodku znajdował się ołtarz yoni-lingam, służący do kultu Śiwy. Wśród ruin znaleziono pozostałości tego ołtarza i yoni.

• Unikalne wejścia: A1 była wyjątkowa wśród sanktuariów Cham, ponieważ miała dwoje drzwi, jedno skierowane na wschód, w stronę wschodzącego słońca i bóstw hinduskich, a drugie skierowane na zachód, w stronę Grup B, C i D, uważanych za miejsca pochówku królów przodków.

• Świątynie pomocnicze: Podstawę A1 otaczało sześć mniejszych świątyń (A2–A7), prawdopodobnie poświęcony bogom ośmiu kierunków. Układ ten podkreślał centralność A1 zarówno pod względem przestrzennym, jak i symbolicznym.

Zniszczenie i stan obecny

• Zniszczenia podczas wojny w Wietnamie: A1 została prawie całkowicie zniszczona przez amerykańskie bombardowania lotnicze w sierpniu 1969 r. podczas wojny w Wietnamie, ponieważ My Son był używany jako baza Viet Congu.

• Zamierzone „dokończenie”: Lokalne relacje sugerują, że po przetrwaniu wielu nalotów bombowych, A1 został w końcu zestrzelony przez zespół saperów wysłany przez helikopter.

• Ikona straty: Zniszczenie autostrady A1 uznano za katastrofę kulturową. Znany badacz sztuki z Cham, Philippe Stern, napisał podobno list protestacyjny do prezydenta USA Richarda Nixona po jego zniszczeniu.

• Obecne pozostałości: Dziś niewiele pozostało poza fundamentami i stertą zawalonych cegieł. Niemniej jednak nadal widoczne są elementy precyzyjnego muru typowego dla X-wiecznego stylu A1. Dostrzegalny jest także układ i pozostałości świątyń zależnych.

Powrót do grupy A

A2–A7 – Struktury pomocnicze wspierające sanktuarium A1

Choć mniejsze i często pomijane, budynki od A2 do A7, choć mniej imponujące wizualnie niż A1, zostały starannie zaaranżowane tak, aby stworzyć spójny kompleks sakralny otaczający monumentalny A1 Kalana. Pomagały organizować ruch rytualny, wspierały drugorzędne praktyki pobożne i mogły pełnić ważne funkcje ceremonialne. Ich budowa w Styl mojego syna A1 umieszcza je bezpośrednio w architektonicznym złotym wieku budowy świątyń Cham w My Son.

A2 – Pomocnicza kapliczka lub platforma

• Funkcjonować: Prawdopodobnie mała świątynia lub platforma rytualna, prawdopodobnie używana do składania indywidualnych ofiar lub do przechowywania pomniejszych bóstw.

• Architektura: Fundamenty ceglane na podwyższonej podstawie. Nie zachowała się żadna skomplikowana rzeźba, co sugeruje rolę utylitarną lub wotywną.

• Styl i data: Należy do stylu My Son A1 (koniec IX – X w.), zbudowanego na równi z głównym sanktuarium.

A3 – Platforma rytualna lub przestrzeń oferowania

• Funkcjonować: Prawdopodobnie używany do rytualnych ofiar, procesji lub ablucji. Jego lokalizacja sugeruje, że stanowił dopełnienie uroczystego ciągu wokół autostrady A1.

• Architektura: Pozostała częściowo ceglana podbudowa; orientacja sugeruje otwartą, być może niezadaszoną przestrzeń.

• Styl i data: Prawdopodobnie rówieśnik A1, zbudowany przy użyciu uszlachetnionego spoiwa ceglanego, charakterystycznego dla okresu My Son A1.

A4 – Pawilon lub Fundacja Mandapa

• Funkcjonować: Mógł służyć jako mały pawilon do odpoczynku lub zgromadzeń – być może miejsce, w którym kapłani lub wielbiciele mogli zatrzymać się przed wejściem do centralnego sanktuarium.

• Architektura: Bardzo fragmentaryczne; układ sugeruje prostokątny obrys z możliwą drewnianą nadbudową.

• Styl i data: Wybudowany w fazie A1; prawdopodobnie mniej formalny niż główne budynki rytualne, ale część planowanego kompleksu.

A5 – Gopura lub znacznik wejścia

• Funkcjonować: Umieszczony wzdłuż osi podejścia, mógł pełnić funkcję bramy lub konstrukcji progowej, wyznaczającej obszar rytualny.

• Architektura: W większości zniszczone, ale pozostałości układu przypominającego przejście potwierdzają interpretację jako mniejsza gopura.

• Styl i data: Zgodny z konwencjami My Son A1, prawdopodobnie skonstruowany w celu regulowania ceremonialnego ruchu do wewnętrznej strefy A1.

A6 – Sala Rytualna lub Mała Mandapa

• Funkcjonować: Prawdopodobnie używany do ofiar wstępnych lub rytuałów przejściowych przed wejściem do sanktuarium.

• Architektura: Prostokątna podstawa i częściowe pozostałości ścian sugerują zadaszoną przestrzeń do przygotowywania rytuałów.

• Styl i data: Zbudowany z tego samego wyrafinowanego muru z okresu szczytowego Grupy A, wyrównany z osią A1.

A7 – Pomocnicza kapliczka lub platforma

• Funkcjonować: Prawdopodobnie używany do celów kultu, służący albo jako ołtarz dodatkowy, albo jako konstrukcja poświęcona towarzyszącemu bóstwu.

• Architektura: Skromna skala, z pozostałościami ceglanego fundamentu i prawdopodobnie cokołu.

• Styl i data: Pasuje do fazy stylistycznej A1, zbudowanej w celu uzupełnienia sakralnego układu Grupy A.

Powrót do grupy A

A8 - Gopura (wieża bramna)

Gopura (wieża bramna) Grupy A oznaczała uroczyste wejście do kompleksu świątynnego.

Lokalizacja i funkcja

• Położona na wschodniej granicy Gopura służyła jako główne wejście rytualne do Grupy A.

• Pełnił rolę symbolicznego progu, oddzielającego przestrzeń sakralną od świata świeckiego.

Architektura i styl

• Zbudowany w stylu My Son A1, miał konstrukcję przypominającą wieżę z centralnym przejściem.

• Choć mniejsze niż gopury południowoindyjskie, egzemplarze Cham były proporcjonalnie znaczące i pięknie zdobione.

• Prawdopodobnie zawierały rzeźby z piaskowca przedstawiające bóstwa opiekuńcze (dvarapalas), istoty niebiańskie i motywy mitologiczne.

Zniszczenie i dziedzictwo

• Gopura została poważnie zniszczona podczas wojny w Wietnamie.

• Pozostałości założycielskie oraz dokumentacja EFEO potwierdzają jego pierwotną rolę i znaczenie w rytualnym poruszaniu się po sanktuarium.

Nawet w ruinie Gopura jest przykładem wyrafinowanego planowania przestrzennego architektury świątyni Cham, przygotowującej wielbicieli na duchową podróż do serca sanktuarium.

Powrót do grupy A

A9–A13 – Mniejsze struktury z rolami pomocniczymi

Podczas gdy My Son znany jest z monumentalnych budowli, takich jak A1 Kalana, mniejsze wieże i hale, takie jak A8 do A13, są niezbędne do zrozumienia pełnego życia architektonicznego i religijnego Grupy A.

Funkcja i cel

Struktury pomocnicze: Nie były to sanktuaria same w sobie, ale odgrywały rolę drugoplanową dla centralnego Kalan.

Potencjalne zastosowania

• Sanktuaria pomniejszych bóstw: Mogły zawierać ołtarze lub posągi poświęcone postaciom związanym z Śiwą.

• Mandapy lub pawilony: Niektóre budowle mogły być wykorzystywane do rytualnych zgromadzeń lub składania ofiar.

• Przechowywanie (podobne do Kosagrha): Chociaż B5 to znana kosagrha, w niektórych mniejszych budynkach mogły znajdować się przedmioty rytualne.

• Małe gopury lub bramy: Mogły one mieć kontrolowany dostęp do zamkniętych obszarów kompleksu.

Styl architektoniczny i randki

• Podobnie jak A1, konstrukcje te prawdopodobnie należą do stylu My Son A1 (X w.), Charakteryzującego się wyrafinowaną cegłą i elegancką formą.

• Ze względu na mniejsze rozmiary posiadały na ogół prostsze zdobienia niż główne sanktuaria.

Stan

• Konstrukcje te były szczególnie narażone w czasie wojny i obecnie są reprezentowane głównie przez fundamenty lub niskie mury.

Kontekst w Grupie A

• Struktury te, rozmieszczone wokół autostrady A1, tworzyły spójny kompleks sakralny, wzmacniając centralność głównego sanktuarium.

Powrót do grupy A

A10 – Przestrzeń rytualna o znaczeniu narodowym

Struktura A10 ma szczególne znaczenie w Grupie A zarówno ze względów historycznych, jak i współczesnych.

Lokalizacja i styl

• Znajduje się w pobliżu A1, A10 należy do Styl Dong Duonga architektury Cham, datowanej na koniec IX wieku. Styl ten znany jest z solidnych form i misternych rzeźb, pochodzących z buddyjskiego klasztoru w Dong Duong.

Funkcjonować

• A10 prawdopodobnie służyła jako sala rytualna lub kaplica pomocnicza. Było to miejsce kultu i ofiar, wspierające główne działania na A1.

Odkrycie archeologiczne

• W latach 2020–2021 wietnamscy i indyjscy archeolodzy odkryli duży cokół linga-yoni wewnątrz A10.

• Cokół wykonany z 17 kamiennych bloków ma 2,26 m wysokości, 2,58 m długości i 2,58 m szerokości. Yoni ma 2,25 m długości i 1,69 m szerokości, a linga ma 55 cm średnicy i 57 cm wysokości.

• Jest to największy taki artefakt znaleziony w stanie nienaruszonym w My Son i pozostaje w oryginalnym kontekście.

Uznanie

• Pod koniec 2021 roku cokół linga-yoni został uznany za narodowy skarb Wietnamu ze względu na jego wyjątkową skalę i zachowanie.

Stan

• Chociaż nadbudowa została zniszczona, podstawa i święty cokół przetrwały w większości nienaruszone.

Powrót do grupy A

A12 – A13 – Wspieranie kapliczek i sal

Budowle A12 i A13 są mniej znanymi elementami Grupy A, ale wniosły wkład w funkcję religijną kompleksu.

Zamiar

• Prawdopodobnie używane jako mniejsze kapliczki, sale rytualne lub magazyny.

• Mógł stanowić część wewnętrznej zagrody lub zapewniać udogodnienia do przygotowania rytualnego.

Styl i konstrukcja

• Struktury te podążały za Styl mojego syna A1, używając drobno spojona cegła i niektóre rzeźbione elementy piaskowca.

Stan

• W znacznym stopniu zniszczone, obecnie istnieją głównie w postaci częściowych fundamentów lub gruzu.

Powrót do grupy A

Grupa B – Rytualne Serce

Największe i najbardziej złożone skupisko, Grupa B, było centralną przestrzenią ceremonialną Mỹ Sơn. Obejmuje świętą kosagrha (świątynię ognia), wieżę ciśnień i liczne kapliczki przeznaczone do wyszukanych rytuałów. Struktury reprezentują wyrafinowany styl Dong Duong i duchowa moc IX – X wieku.
Grupa B przedstawia klasyczny układ świątyń Cham: zwrócona na wschód oś prowadząca od gopury (B3) przez mandapy (B2/B4) do centralnego sanktuarium (B1), z funkcjonalnymi strukturami, takimi jak kosagrha (B5) i kaplica pomocnicza (B6) rozmieszczone strategicznie w pobliżu.

• B1: Główne sanktuarium (kalan) Grupy B, zbudowane w Styl mojego syna A1, koniec IX – początek X wieku; centralna świątynia prawdopodobnie poświęcona Śiwie.

• B2: Wschodnia gopura (wieża bramna) wyznaczająca uroczyste wejście do świętego kompleksu; symbolizujące przejście z zewnętrznej do wewnętrznej przestrzeni rytualnej.

• B3–B4: Mandapas (sale rytualne) do składania ofiar i przygotowań; B4 może przedstawiać Ganeśę z wpływami stylistycznymi z Styl przejściowy Dong Duong okres.

• B5 Kosagrha („świątynia ognia”): „Dom strażacki” z dachem siodłowym, używany do przechowywania przedmiotów sakralnych lub ofiar; Zawiera Gajalakshmi i kwiatowe rzeźby z piaskowca.

• B6: Ceglana konstrukcja prawdopodobnie używana jako ceremonialny zbiornik do oczyszczania lingi lub narzędzi rytualnych.

• B7–B13: Mniejsze kapliczki pomocnicze, prawdopodobnie poświęcone pomniejszym bóstwom lub funkcjom rytualnym; tworzą święty obwód wokół głównego sanktuarium.

Skok do grupy C

B1 Kalan – Sanktuarium Centralne

B1 to główny kalan (wieża sanktuarium) w Grupie B i jedno z najlepiej zachowanych sanktuariów w My Son.

Najważniejsze wydarzenia architektoniczne i historyczne

• Okres budowy: Prawdopodobnie zbudowany pod koniec IX lub na początku X wieku, B1 reprezentuje dojrzałość architektoniczną tradycji religijnej Cham.

• Styl: Jest zbudowany w Styl mojego syna A1, używając cegły drobno spojone, łączone bez widocznej zaprawy. Technika klejenia cegieł pozostaje przedmiotem badań.

• Układ i projekt: B1 ma plan kwadratu i jest piętrowe, z centralnym wejściem skierowanym na wschód. Na zewnątrz znajdują się pilastry, gzymsy i symulowane okna, które tworzą pionowy nacisk.

Funkcja rytuału

• W sanktuarium znajdował się ołtarz linga-yoni, symbolizujący boską obecność Śiwy.

• Tylko kapłani i członkowie rodziny królewskiej mieli dostęp do najgłębszej komnaty w celu odbycia rytuałów kultu.

Elementy dekoracyjne

• Chociaż wiele rzeźb zaginęło lub uległo zniszczeniu, zachowane detale z piaskowca obejmują dvarapalas (figurki strażników) i nadproża z motywami roślinnymi i mitologicznymi.

• Wieża pierwotnie zwieńczona była wielopoziomową wieżą (szikhara), która podkreślała jej duchową oś.

Powrót do grupy B

B2 – Gopura (Wieża Bramna)

B2 pełniło funkcję głównej bramy do zagrody świątynnej Grupy B.

Struktura i symbolika

• Zbudowany z cegły i kamienia, B2 ma korytarz w kształcie tunelu biegnący ze wschodu na zachód.

• Wyznaczała granicę rytualną, oznaczającą przejście do przestrzeni sakralnej.

Notatki architektoniczne

• Choć częściowo zniszczony, B2 zachował dekoracyjne elementy z piaskowca, takie jak rzeźbione nadproża i wizerunki strażników.

• Jego stosunkowo skromny wzrost odpowiada normom Cham gopura: proporcjonalny, nie wyniosły.

Powrót do grupy B

B3 i B4 – Mandapy czyli sale rytualne

Struktury te są zgodne z B1 i prawdopodobnie funkcjonowały jako mandapy, czyli sale rytualne, służące jako przestrzenie przejściowe między tym, co świeckie, a sacrum.

Projekt i funkcje

• Obie są prostokątnymi konstrukcjami ceglanymi, położonymi na wschód od B1.

• Ich wnętrza mogły być wykorzystywane do śpiewania, składania ofiar lub przygotowywania się do wejścia do sanktuarium.

• Widoczne są podstawy filarów i progi, co sugeruje wnętrza kolumnowe.

Rola rytualna

• Przestrzenie te umożliwiały wielbicielom gromadzenie się, uczestniczenie w ceremoniach lub odprawianie rytuałów oczyszczających.

Powrót do grupy B

B5 – Kosagrha (remiza strażacka lub magazyn rytualny)

Jeden z najlepiej zachowanych i najważniejszych budynków pomocniczych My Son, B5, jest klasycznym przykładem kosagrhy, często nazywanej „domem strażackim” lub „świątynią ognia”.

Funkcjonować

• B5 nie było głównym sanktuarium (kalan), w którym znajdował się posąg głównego bóstwa, taki jak lingam Śiwy. Zamiast tego służył jako składowisko świętych ksiąg i przedmiotów rytualnych używanych podczas ceremonii.

• Co najważniejsze, pełnił także funkcję kuchni lub miejsca przygotowywania ofiar (pokarmu) dla bóstw. Ofiary te były następnie składane na ołtarzach w głównych sanktuariach, takich jak B1.

• Ta praktyczna i rytualna rola ognia nadaje mu nazwę „świątynia ognia”.

Architektura

• B5 wyróżnia się dachem w kształcie siodła, charakterystycznym dla kosagrhów w architekturze Cham. Chociaż zakrzywione końce mogły z czasem się zapaść, oryginalna forma jest nadal rozpoznawalna.

• W przeciwieństwie do zamkniętych sanktuariów, B5 posiada okna, niezbędne do wentylacji podczas gotowania lub rytuałów ogniowych.

• Ceglany mur wewnętrzny jest często wymieniany jako oryginalny i wyjątkowo dobrze wykonany.

Elementy artystyczne

• B5 słynie z niezwykłej rzeźby przedstawiającej bogini Lakszmi wewnątrz.

• Na zewnętrznej ścianie okładzina B4pod drzewem znajduje się ceglana płaskorzeźba przedstawiająca dwa słonie, a nad nimi dwa ptaki – rzadkie i sugestywne dzieło sztuki świątynnej Cham.

Randki i stan

• B5 pochodzi z X wieku.

• Jest uważana za jedną z najbardziej kompletnych i kultowych zachowanych budowli w My Son, która lepiej niż większość wytrzymała zarówno czas, jak i zniszczenia wojenne.

Dlaczego „Świątynia Ognia” lub „Kosagrha”?

Termin Kosagrha (z sanskrytu koṣa-gṛha) dosłownie oznacza „skarbiec” lub „magazyn”. W kontekście Cham odnosi się do struktury używanej do:

• Składowanie: Przechowywanie świętych tekstów, narzędzi rytualnych i kosztowności związanych z kultem świątynnym.

• Przygotowanie ofiar (rytuały ognia): Centralnym elementem rytuałów wedyjskich i hinduskich jest żywioł ognia (Agni), który działa jako środek przekazywania ofiar bogom. W kosagrha prawdopodobnie znajdował się ogień ofiarny (homa) lub miejsce, w którym przygotowywano ofiary z pożywienia przed złożeniem ich w sanktuarium.

Zatem „świątynia ognia” jest nowoczesnym terminem opisowym podkreślającym rytualne i praktyczne funkcje budynku związane z ogniem, czyniąc go niezbędną konstrukcją pomocniczą w kompleksie świątynnym Cham.

Powrót do grupy B

B6 – Mniejsza kapliczka lub pawilon

Obiekt B6 to niewielki budynek pomocniczy zlokalizowany w pobliżu obwodu Grupy B.

Możliwa funkcja

• Prawdopodobnie służyła jako pomniejsza świątynia, być może poświęcona bóstwu drugorzędnemu lub duchowi opiekuńczemu.

• Mógł pełnić także funkcję pawilonu lub schroniska dla pielgrzymów.

Styl i stan

• Zbudowany z cegły, o prostszej konstrukcji niż Kalan czy Kosagrha.

• Mocno zniszczone, ale z widocznymi fundamentami.

Powrót do grupy B

B7-B13 – Mniejsze kapliczki

B7 – B13 to mniejsze budowle, które prawdopodobnie były integralną częścią funkcji religijnych i ceremonialnych Grupy B, chociaż nie zawsze określono ich dokładne cele i bóstwa, które czcili.

Struktura B7

Mniejsza świątynia, prawdopodobnie poświęcona pomniejszemu bóstwu lub duchowi opiekuńczemu, część struktur pomocniczych otaczających Grupę B.

Struktura B8

Kolejna mniejsza kapliczka lub pawilon, potencjalnie wykorzystywana do celów rytualnych lub jako miejsce odpoczynku pielgrzymów.

Struktura B9

Podobny rozmiarem i funkcją do B7 i B8, prawdopodobnie służący jako mała kapliczka lub integralna część układu kompleksu świątynnego.

Struktura B10

Prawdopodobnie budowla pomocnicza, być może kapliczka lub pawilon, przyczyniająca się do ceremonialnego i przestrzennego układu Grupy B.

Struktura B11

Mniejsza świątynia, prawdopodobnie poświęcona pomniejszemu bóstwu lub opiekunowi, usytuowana tak, aby uzupełniać centralne sanktuarium i inne struktury w grupie.

Struktura B12

Kolejna mniejsza świątynia lub pawilon, potencjalnie część szerszego kontekstu rytualnego i architektonicznego Grupy B.

Struktura B13

Prawdopodobnie mała świątynia lub budowla pomocnicza, uzupełniająca układ wokół Grupy B, z możliwym skupieniem się na bóstwach drugorzędnych lub przestrzeni rytualnej.

Powrót do grupy B

Grupa C – Sanktuarium Wschodnie

Grupa C to jedna z najbardziej zwartych, a jednocześnie bogatych historycznie klastrów w My Son. Prezentuje budowle z VIII do X wieku, reprezentujące zarówno wczesny, jak i przejściowy styl architektoniczny Cham. Układ obejmuje centralne sanktuarium (C1), funkcjonalne budynki pomocnicze i elementy dekoracyjne, które podkreślają ewoluujące praktyki religijne.
Grupa C ma typowy układ świątyń Cham: zwrócona na wschód oś prowadząca od gopury (C2) przez mandapę (C3) do głównego sanktuarium (C1). Konstrukcje wsporcze, takie jak kosagrha (C4) i zbiornik na wodę (C6), zapewniały możliwość pełnego przeprowadzenia praktyki rytualnej, podczas gdy mniejsze kapliczki lub pawilony, takie jak C5, dopełniały ceremonialny przepływ. Zwartość i przejrzystość funkcji grupy czynią ją idealnym przykładem wczesnego planowania religijnego Cham.

• C1 Kalan: Główne sanktuarium Grupy C, prawdopodobnie z IX wieku, zbudowane w stylu Mỹ Sơn A1. Poświęcony Śiwie, z kwadratową podstawą i zachowanymi pilastrami podkreślającymi jego rytualne znaczenie.

• C2 Gopura (Wieża Bramna): Wschodnia ceglana wieża bramna wyznaczająca święte wejście. Centralny korytarz prawdopodobnie otoczony postaciami strażników; symbolizujący przejście do wewnętrznego sanktuarium świątyni.

• C3 Mandapa (sala rytualna): Prostokątna sala rytualna używana do składania ofiar i procesji. Fundamenty wskazują na konstrukcję otwartą, prawdopodobnie z kolumnami, ustawionymi bezpośrednio w linii z główną świątynią.

• C4 Kosagrha („Świątynia Ognia”): Świątynia ognia z dachem siodłowym, używana do przygotowywania ofiar i przechowywania świętych przedmiotów. Architektonicznie podobny do B5 w Grupie B; pełniła funkcję kuchni rytualnej.

• Pawilon C5 lub mniejsza kapliczka: Prawdopodobnie mała kapliczka lub pawilon spoczynkowy. Jego dokładny cel nie jest jasny, ale przyczynił się do uroczystego przepływu w stronę głównej świątyni.

• C6 Święty staw lub zbiornik: Ceremonialna misa do rytuałów oczyszczających – prawdopodobnie używana do oczyszczania lingów lub bhaktów przed wejściem do sanktuarium.

Skok do grupy D

C1 – Główne Sanktuarium (Kalan)

Funkcja i znaczenie

C1 jest centralnym kalanem (głównym sanktuarium) Grupy C i służyło jako duchowe serce grupy. Podobnie jak inne kalany w My Son, znajdował się w nim ołtarz linga-yoni symbolizujący Śiwę, główne bóstwo kultu hinduskiego Cham. Sanktuarium było najświętszym miejscem, dostępnym jedynie dla kapłanów i członków rodziny królewskiej w celu rytualnego kultu.

Cechy architektoniczne

• Zbudowany na kwadratowej podstawie, C1 posiada wystające pilastry, fałszywe okna i gzymsy, które tworzą pionowy rytm.

• Prawdopodobnie zwieńczona była wielopoziomową shikharą (wieżą), której obecnie w większości brakuje.

• Cegła wyświetla Styl mojego syna A1, z cegły precyzyjnie ułożone, bez widocznej zaprawyoraz dekoracyjne detale kamienne, takie jak nadproża i dvarapalas (figurki strażników).

• Pojedyncze drzwi skierowane są na wschód, zgodnie z normami świątynnymi hinduizmu, symbolizując pomyślność i kierunek wschodzącego słońca.

Randki

• Szacuje się, że powstał w IX wieku, w okresie, gdy praktyki architektoniczne Cham osiągały szczyt stylistyczny.

Aktualny stan

• Konstrukcja jest częściowo zniszczona, większość nadbudówki zawaliła się.

• Jednak podstawa, drzwi i elementy rzeźbiarskie przetrwały na tyle dobrze, że można zinterpretować pierwotną formę i przeznaczenie.

Powrót do grupy C

C2 – Gopura (Wieża Bramna)

Funkcjonować

C2 pełniło funkcję gopury, czyli bramy wejściowej do świętego kompleksu Grupy C. Przejście przez gopurę oznaczało przejście ze świata świeckiego do obszaru poświęconej świątyni.

Detale architektoniczne

• Ułożona jest na głównej osi wschód-zachód, przed salą rytualną (C3) i sanktuarium (C1).

• Zwykle zbudowany z korytarza przypominającego tunel biegnącego przez podstawę skromnej konstrukcji wieżowej.

• Zawierałby postacie strażników i prawdopodobnie dekoracyjne rzeźby symbolizujące ochronę i boską władzę.

Styl i randki

• Zbudowany pod koniec VIII do początku IX wieku.

• Prawdopodobnie wyświetla elementy przejściowe pomiędzy Dong Duonga I Mój syn A1 style.

Aktualny stan

• Częściowo zawalony, ale zachował wystarczająco dużo ceglanych ścian i fundamentów, aby zademonstrować swoje osiowe położenie i ceremonialną rolę.

Powrót do grupy C

C3 – Mandapa (Sala Rytualna)

Funkcjonować

C3 była mandapą, czyli salą rytualną, w której wielbiciele i kapłani odprawiali wstępne rytuały przed wejściem do głównego sanktuarium. Działania mogły obejmować ofiary, muzykę, śpiewanie i rytualne oczyszczenie.

Elementy Architektoniczne

• Plan prostokątny z pozostałościami kolumn, progów i wejść.

• Prawdopodobnie miał dach pokryty dachówką lub sklepiony, choć obecnie zaginął.

• Umieszczone bezpośrednio na osi pomiędzy gopurą (C2) i kalan (C1), ukazując jego znaczenie funkcjonalne w procesji rytualnej.

Styl i okres

• Pochodzi z około IX wieku i jest zgodny z konwencjami architektury rytualnej Cham.

• Zbudowany z cegły wypalanej, przy użyciu m.in Technika łączenia na sucho, pomiędzy cegłami nie widać zaprawy.

Stan obecny

• Fundamenty i dolne ściany przetrwały, zapewniając przejrzysty układ i ceremonialną orientację.

Powrót do grupy C

C4 – Kosagrha („Świątynia Ognia”)

Zamiar

C4 funkcjonowało jako kosagrha, znana również jako „świątynia ognia”. Budynki te były niezbędnymi konstrukcjami wsporczymi wykorzystywanymi do:

• Przechowywanie przedmiotów rytualnych jak pisma święte, kadzidło i ofiary.

• Przygotowanie pożywienia lub ofiar ogniowych zanim zostały przedstawione w głównym sanktuarium.

Ta podwójna funkcja, przechowywanie i rytuał świętego ognia, nadaje kosagrha jej unikalne oznaczenie.

Najważniejsze cechy architektury

• Najbardziej znany ze swojego dachu w kształcie siodła, z wysokimi zakrzywionymi końcami (obecnie zawalonymi), co było znakiem rozpoznawczym projektu kosagrha.

• W przeciwieństwie do zamkniętych sanktuariów, kosagrha zawierała okna wentylacyjne, potrzebne do gotowania lub rytuałów opartych na ogniu.

• Konstrukcja ceglana, często cytowana ze względu na trwałość i czystość stolarki.

Randki i styl

• Pochodzi z IX wieku i została zbudowana w r Styl mojego syna A1.

• Ma podobieństwa stylistyczne i funkcjonalne z B5 Kosagrha W Grupa B.

Aktualny stan

• Nadal rozpoznawalny ze względu na plan piętra i pozostałości unikalnej konstrukcji dachu.

• Częściowo zawalony, ale kluczowe elementy architektoniczne pozostają widoczne.

Powrót do grupy C

C5 – Pawilon lub mniejsza kapliczka

Prawdopodobne użycie

Dokładna funkcja C5 jest przedmiotem dyskusji. Mógł służyć jako pomniejsza świątynia, być może poświęcona bóstwu drugorzędnemu lub duchowi opiekuńczemu, lub jako pawilon (przestrzeń odpoczynku lub przejściowa) dla uczestników rytuałów.

Architektura

• Mniejsze i prostsze niż inne konstrukcje z Grupy C.

• Zbudowany z cegły, prawdopodobnie z małą komnatą wejściową lub wnęką na ofiary.

• Nie potwierdzono istnienia większej dekoracji rzeźbiarskiej.

Okres i styl

• Prawdopodobnie zbudowany w tym samym okresie, co reszta grupy (koniec IX wieku).

• Architektoniczna prostota sugeruje wspierającą rolę rytualną.

Stan obecny

• Słabo zachowany, głównie pozostałości fundamentów i kilka porozrzucanych cegieł.

Powrót do grupy C

C6 – Struktura Wody Świętej (Zbiornik Ceremonialny)

Funkcjonować

C6 interpretuje się jako ceremonialny zbiornik, istotną część rytualnego systemu oczyszczania świątyni. W Cham i szerszej praktyce świątyń hinduskich w takich misach znajdowała się woda święcona, używana do:

• Oczyszczanie lingi.

• Oczyszczanie rąk i stóp wiernych przed wejściem do sanktuarium.

• Wykonywanie rytualnych ablucji podczas świąt lub ważnych obrzędów.

Funkcje projektowe

• Prawdopodobnie zagłębiony kwadratowy lub prostokątny basen z cegły, wyłożony w celu zatrzymywania wody.

• Mógł mieć stopnie lub półki ułatwiające dostęp.

Znaczenie symboliczne

• Woda była symbolem duchowej czystości i odnowy, szczególnie gdy była używana w świętych rytuałach związanych z Śiwą.

Aktualny stan

• Kształt i układ zbiornika są nadal widoczne, chociaż zdolność zatrzymywania wody uległa erozji.

Powrót do grupy C

Grupa D – Kompleks Procesyjny

Grupa D sąsiaduje z Grupa B I Grupa C i uważa się, że zostały zbudowane nieco wcześniej lub równolegle z nimi, głównie w VIII – IX wieku. Choć rzadziej odwiedzana niż inne grupy, obejmuje szeroki wachlarz elementów rytualnych i architektonicznych: centralne sanktuarium (D1), gopurę (D2), mandapas (D3 – D4), kosagrha (D5), pawilon lub świątynię wodną (D6) oraz szereg mniejszych kapliczek i rzeźb odzwierciedlających ewoluujące tradycje artystyczne Cham. Grupa jest szczególnie znana z wczesnego Dong Duonga cechy stylistyczne i bogate pozostałości rzeźbiarskie.

• D1 – Główne Sanktuarium (Kalan): Centralna świątynia Grupy D, zbudowana w stylu przejściowym Dong Duong. Zawiera motywy kwiatowe i obrazy królewskie; prawdopodobnie poświęcony Śiwie, z wyrafinowaną, ale uproszczoną dekoracją.

• D2 – Gopura (Wieża Bramna): Wschodnia brama do Grupy D. Ceglana konstrukcja z filarami z piaskowca z motywem lotosu, ukazująca wpływy stylistyczne wczesnego Bình Định. Służył jako oficjalne, uroczyste wejście.

• D3 i D4 – Mandapas (Sale Rytualne): Prostokątne sale do składania ofiar i rytuałów przygotowawczych. Prawdopodobnie pokryty drewnem lub dachówką, połączony z główną świątynią poprzez ułożenie osiowe.

• D5 – Kosagrha („Świątynia Ognia” lub Magazyn Rytualny): Budynek pomocniczy używany do przechowywania przedmiotów rytualnych i przygotowywania ofiar. Posiada podstawę dachu w kształcie siodła, typową dla konstrukcji Kosagrha.

• D6 – Pawilon Świętej Wody lub Mniejsza Kapliczka: Prawdopodobnie używany do oddawania czci na małą skalę lub odpoczynku. Funkcja pozostaje niepewna, ale stanowiła część rytualnej i przestrzennej sekwencji świątyni.

Skok do grupy E

D1 – Główne Sanktuarium (Kalan)

Funkcjonować

D1 była centralną wieżą sanktuarium Grupy D, poświęconą Śiwie, prawdopodobnie w postaci Bhadreswary, bóstwa Shaivite najczęściej czczonego w świątyniach Cham. W sanktuarium znajdował się ołtarz linga-yoni, symbolizujący twórczą i twórczą energię.

Styl architektoniczny

• Zbudowany w Styl przejściowy Dong Duongodzwierciedla hybrydę wczesnej architektury Cham z elementami buddyjskimi i hinduskimi.

• Konstrukcja ceglana, prawdopodobnie na planie kwadratu i pionowa, wielopoziomowa shikhara (nadbudowa wieży), obecnie w dużej mierze zaginiona.

• Ozdoba obejmowałaby zarówno projekty cegieł, jak i rzeźby z piaskowca, w tym postacie strażników i panele narracyjne.

Randki

• Zbudowany na przełomie VIII i IX wieku, jest więc nieco starszy Grupa B.

Aktualny stan

• Częściowo zawalony, ale pozostała podstawa, drzwi oraz fragmenty pilastrów i nadproży. Otaczające gruzy zawierają fragmenty rzeźb użyte do rekonstrukcji ikonografii religijnej Cham.

Powrót do grupy D

D2 – Gopura (Wieża Bramna)

Funkcjonować

Pełniła funkcję wschodniej wieży bramnej, tworząc uroczyste wejście do Grupy D. Gopura tworzyła święty próg, który oddzielał teren świątyni od świata świeckiego.

Szczegóły projektu

• Ułożony na osi wschód-zachód, zgodny z normami świątynnymi hinduizmu.

• Murowany z cegły, z przejazdem tunelowym, ewentualnie przekryty sklepieniem wspornikowym.

• Oryginalnie ozdobiony postaciami strażników i motywami symbolicznymi, takimi jak lwy lub słonie, aby odpędzić zło.

Styl i randki

• Kieruje się zasadami architektonicznymi Styl Dong Duongaokoło VIII – IX w.

• Zawiera elementy stylistyczne, które można znaleźć również w Grupa C I Grupa E.

Stan

• Mocno zwietrzały i częściowo zawalony, chociaż plan terenu i wyrównanie wejścia są nadal widoczne.

Powrót do grupy D

D3 i D4 – Mandapas (Sale Rytualne)

Funkcjonować

D3 i D4 służyły jako sale rytualne lub mandapy, używane do ceremonialnych przygotowań, składania ofiar i rytuałów oczyszczających przed zbliżeniem się do sanktuarium (D1).

Charakterystyka projektu

• Prawdopodobnie prostokątne konstrukcje z podwyższonymi platformami i podstawami kolumn, z których część przetrwała.

• Znajduje się pomiędzy gopurą (D2) i główne sanktuarium (D1), pokazując ich rolę w rytualnym postępie w stronę bóstwa.

• Plan otwarty lub półzamknięty, z dachami pokrytymi dachówką lub wspornikami (obecnie utracony).

Randki i styl

• Należą do Okres przejściowy w Dong Duong, koniec VIII lub początek IX wieku.

• Prawdopodobnie ozdobione nadprożami i kapitelami kolumn z motywami roślinnymi i religijnymi.

Aktualny stan

• Zachowały się fundamenty i fragmenty ścian; ich ustawienie wzdłuż centralnej ścieżki procesyjnej sprawia, że ​​ich funkcja jest łatwo zrozumiała dla zwiedzających.

Powrót do grupy D

D5 – Kosagrha („Świątynia Ognia” lub Magazyn Rytualny)

Funkcjonować

D5 służył jako kosagrha, rytualny budynek pomocniczy używany do:

• Przechowywanie przedmiotów sakralnych: narzędzia rytualne, pisma święte, ofiary.

• Przygotowanie żywności i ofiar ogniowych: niezbędny podczas codziennych pudży i specjalnych ceremonii.

Budynek ten odzwierciedla praktyczne i rytualne potrzeby kompleksu świątynnego.

Cechy architektoniczne

• Znany z dachu w kształcie siodła, znaku rozpoznawczego kosagrhas w architekturze Cham.

• Konstrukcja ceglana z oknami wentylacyjnymi, odróżniająca ją od zamkniętego sanktuarium (D1).

• Mogło mieć osobne wejście dla personelu świątyni, umożliwiające dostęp do zapasów rytualnych.

Styl i okres

• Zbudowany na początku IX wieku, ma wspólne cechy stylistyczne z bardziej nienaruszonymi B5 Kosagrha.

Stan obecny

• Poważnie uszkodzony, ale można go rozpoznać po podstawowym planie i otaczającym kontekście archeologicznym.

Powrót do grupy D

D6 – Pawilon Świętej Wody lub Mniejsza Kapliczka

Prawdopodobna funkcja

D6 jest interpretowane albo jako mniejsza kapliczka, albo jako budowla związana z wodą, być może ceremonialna misa lub pawilon używany do ablucji lub rytuałów oczyszczających.

Elementy Architektoniczne

• Prawdopodobnie przedstawiał płytki zbiornik lub basen wyłożony cegłą lub kamieniem.

• Mógł mieć niewielką nadbudowę, taką jak baldachim lub zadaszony pawilon, wsparty na kolumnach.

Rola religijna

• Służy do rytualnego obmycia lub do zbierania święconej wody używanej podczas ceremonii.

• Część procesu duchowego oczyszczenia przed wejściem D1.

Stan

• Słabo zachowane. Większość informacji opiera się na podstawach i strukturach porównawczych w Grupa C I Grupa E.

Powrót do grupy D

Grupa E – Starożytne fundamenty

Grupa E w My Son Sanctuary to ważny przykład ewolucji architektury Cham na przełomie IX i X wieku, odzwierciedlający okres przejściowy między Styl Dong Duonga i powstające Styl mojego syna A1. Choć mniej imponujący wizualnie niż Grupa B Lub Grupa AW Grupie E znajdują się konstrukcje będące wyrazem zarówno eksperymentów religijnych, jak i wyrafinowania architektonicznego.

Grupa E jest zwarta i funkcjonalnie spójna, skupiona wokół głównego kalanu E1 i otoczona budynkami wsparcia rytualnego. Jest to jedna z najważniejszych grup dla zrozumienia, co może być mieszanką śiwaizmu i buddyzmu w architekturze sakralnej Cham.
Chociaż wiele konstrukcji jest w stanie fragmentarycznym, pozostałe fundamenty i artefakty świadczą o wyrafinowanym zrozumieniu przez budowniczych Cham układu świątyni, przepływu rytuałów i wykorzystania materiałów w kluczowym okresie przejściowym.

• E1 Kalan – Główne Sanktuarium: Świątynia wczesnoceglana (IX–X w.). Jako typ typu tego, co archeolodzy nazywają stylem Mỹ Sơn E1, stanowi jeden z najlepiej zachowanych przykładów techniki murarskiej Cham z tego okresu. Słynny rzeźbiony ołtarz z piaskowca, znajdujący się obecnie w Muzeum Da Nang, przedstawia żywe sceny sakralne.

• E2 – Mandapa lub Sala Rytualna: Sala rytualna prowadząca do E1; prawdopodobnie używany do składania ofiar i uroczystego wejścia. Ułożony osiowo, jego układ jest zgodny z konwencjami projektowania wczesnych świątyń Cham.

• E3 – Kosagrha (Remiza strażacka): Pomocnicza konstrukcja z dachem siodłowym, służąca do przechowywania ofiar lub przedmiotów rytualnych. Typowy dla późniejszych zespołów świątynnych, ale pojawia się tu we wczesnej formie architektonicznej.

• E4 i E5 – Mniejsze kapliczki lub konstrukcje pomocnicze: Mniejsze sanktuaria lub platformy ołtarzowe umieszczone w pobliżu E1. Prawdopodobnie poświęcony towarzyszącym bóstwom lub używany do drugorzędnych rytuałów.

• E6 – Pawilon graniczny lub kapliczka przejściowa: Nieudokumentowana lub fragmentaryczna konstrukcja w pobliżu Grupy E, bez potwierdzonej funkcji lub przypisania stylistycznego.

• E7 do E9 – Peryferyjne kapliczki i fragmenty architektoniczne: Odległe kapliczki i pozostałości konstrukcyjne, częściowo odkopane i ustabilizowane. Prawdopodobnie służyły mniejszym celom rytualnym lub zawierały rzeźby wotywne.

Skok do grupy F

E1 Kalan – Główne Sanktuarium

E1 jest głównym kalanem (wieżą sanktuarium) Grupy E i niegdyś służyła jako rytualne i duchowe centrum tej gromady.

Cechy architektoniczne i historyczne

• Randki: Zbudowany pod koniec IX lub na początku X wieku, E1 znajduje się na styku dwóch okresów stylistycznych.

• Styl: Wykazuje cechy przejściowe pomiędzy Styl Dong Duonga I Styl mojego syna A1, o nieco ciężkiej, ale wyrafinowanej strukturze.

• Przybory: Zbudowany z wypalanej cegły bez widocznej zaprawy, zgodny z innymi kalanami Cham.

• Projekt: Wieża prawdopodobnie miała wejście skierowane na wschód i wielopoziomową nadbudowę z centralną komnatą sanktuarium, w której znajdował się ołtarz linga-yoni poświęcony Śiwie.

Stan

• Duża część E1 była w ruinie, ale fundamenty i niektóre pozostałości ścian pozostały, dając wgląd w jej skalę i układ. Od tego czasu został odbudowany.

Powrót do grupy E

E2 – Mandapa lub Sala Rytualna

E2 leży bezpośrednio na wschód od E1 i prawdopodobnie pełniła funkcję mandapy, czyli przedsionka używanego do rytuałów przed wejściem do głównego sanktuarium.

Funkcja i projekt

• Używane do ofiar, modlitw lub przygotowań rytualnych.

• Prawdopodobnie miał filary lub kolumnady oraz ślady stopni lub progów.

Architektura

• Zbudowany z cegły z prostszymi detalami niż główny kalan.

• Wykazuje oznaki Dong Duonga wpływ na grubość ścianki i solidne proporcje.

Powrót do grupy E

E3 – Kosagrha (Remiza strażacka)

Uważa się, że E3 to kosagrha, czyli „świątynia ognia”, o podobnej funkcji B5 W Grupa B.

Zamiar

• Miejsce do przechowywania przedmiotów rytualnych i przygotowywania ofiar, prawdopodobnie obejmujących żywność gotowaną na prezentację bogom.

• Mógł zawierać święty ogień używany w rytuałach homa (ognia).

Charakterystyczne cechy

• Konstrukcja znana jest z dachu w kształcie siodła (w większości zawalonego).

• Wentylowane otwory lub okna sugerują praktyczne zastosowanie w rytuałach opartych na ogniu.

Stan obecny

• Pozostały częściowe ściany z wystarczającą ilością szczegółów, aby potwierdzić tożsamość kosagrha.

Powrót do grupy E

E4 i E5 – Mniejsze kapliczki lub konstrukcje pomocnicze

Struktury E4 i E5 prawdopodobnie funkcjonowały jako mniejsze kapliczki lub pawilony poświęcone bóstwom wtórnym lub wykorzystywane do określonych rytuałów.

Charakterystyka

• Małe, proste konstrukcje z cegły.

• Prawdopodobnie ozdobiony podstawowymi rzeźbami lub płaskorzeźbami, obecnie w większości zaginiony.

• Mogły pomieścić bóstwa opiekuńcze lub pomniejsze ikony hinduistyczne lub buddyjskie.

Styl i randki

• Należą do tego samego okres przejściowy Jak E1.

• Elementy dekoracyjne (jeśli zostały zachowane) przedstawiają mieszankę symboliki szaiwitskiej i buddyjskiej.

Powrót do grupy E

E6 – Pawilon graniczny lub kapliczka przejściowa

E6 to niewielka konstrukcja zlokalizowana wzdłuż zewnętrznej krawędzi Grupy E i mogła pełnić funkcję znaku granicznego, rytualnego punktu kontrolnego lub świątyni przejściowej.

Funkcja i projekt

• Prawdopodobnie używany do wyznaczania świętej przestrzeni lub siedziby bóstwa opiekuńczego.

• Jego lokalizacja i skala sugerują symboliczne wejście, choć nie jest to formalna gopura.

Architektura

• Zbudowany z cegły, o skromnej powierzchni.

• Minimalne pozostałości rzeźbiarskie, chociaż plan jest nadal możliwy do prześledzenia.

Randki

• Prawdopodobnie zbudowano w tej samej fazie przejściowej z końca IX do początku X wieku.

Powrót do grupy E

E7 do E9 – Peryferyjne kapliczki i fragmenty architektoniczne

Konstrukcje E7, E8 i E9 to mniejsze i słabiej zachowane budynki znajdujące się na obrzeżach Grupy E. Dostarczają ważnych wskazówek na temat pełnego zasięgu kompleksu świątynnego.

Prawdopodobne funkcje

• Mogły to być mniejsze kapliczki, pawilony lub konstrukcje obronne.

• Biorąc pod uwagę ich peryferyjne położenie, mogły pełnić role ochronne lub symboliczne, prawdopodobnie zgodne z kierunkami kosmologicznymi.

Styl i stan

• Zbudowany z cegły, z fragmentarycznymi pozostałościami, takimi jak podstawy platform i słupki ścienne.

• Niektóre rozproszone fragmenty piaskowca sugerują, że mogły tam znajdować się ozdoby rzeźbiarskie, chociaż większość z nich jest obecnie utracona.

Interpretacja

• Ich układ i materiały są zgodne z projektem Cham z końca IX i początku X wieku.

• Struktury te odzwierciedlają kompletność planowania rytuałów w My Son, nawet w elementach drugorzędnych.

Powrót do grupy C

Grupa F – Strefa Przejściowa

Grupa F w My Son Sanctuary to jedno z mniejszych i mniej zdobionych skupisk w parku archeologicznym. Pomimo skromnej skali i fragmentarycznego stanu, struktury Grupy F pomagają uzupełnić szerszy obraz praktyki rytualnej Cham i organizacji świątyń. Budynki te prawdopodobnie pełniły funkcje pomocnicze lub ceremonialne w okresie największej aktywności religijnej Cham, szczególnie w X do początków XI wieku.
Grupa F jest w trakcie wykopalisk archeologicznych i jest niedostępna.

Choć nie imponująca wizualnie, Grupa F odzwierciedla logikę przestrzenną i rytualną kompletność charakterystyczną dla architektury sakralnej Cham. Każdy element odgrywał rolę w prowadzeniu wielbicieli przez coraz bardziej święte przestrzenie, od przygotowań w mandapie (F2) po oddawanie czci w kalanie (F1). Jego prostota sugeruje, że mógł być używany do kultu lokalnego lub wspólnotowego, w odróżnieniu od pomników królewskich z Grupy B i A.
Układ Grupy F utwierdza pogląd, że nawet mniejsze ogrodzenia religijne były zgodne z podstawowymi zasadami planowania świątyń Cham Hindu – ustawieniem, ogrodzeniem i funkcją sakralną.

• F1 – Kalan (Główne Sanktuarium): Zbudowany w VIII wieku w stylu Hoa Lai. Poważnie uszkodzony podczas bombardowania w 1969 roku; obecnie ustabilizowany pod metalowym dachem z ograniczoną renowacją muru.

• F2 – Mandapa lub Sala Rytualna: Struktura przejściowa z początku XI wieku, ukazująca zmianę stylistyczną między Hoa Lai a wyłaniającym się stylem Bình Định; służyła jako przestrzeń wejściowa i ceremonialna przed głównym sanktuarium.

• F3–F4 – Dodatkowe kapliczki lub magazyny: Prawdopodobnie używany do przechowywania przedmiotów rytualnych lub drobnego kultu; fundamenty sugerują zwartą, funkcjonalną zabudowę typową dla zespołów świątynnych Cham.

Skok do grupy G

F1 – Kalan (Główne Sanktuarium)

F1 to główny obiekt w Grupie F, który służył jako centralne miejsce kultu.

Funkcjonować

• Kalan, czyli wieża sanktuarium, najprawdopodobniej poświęcona Śiwie lub zlokalizowanej formie bóstwa.

• Pośrodku znajdowałby się linga-yoni lub posąg.

Architektura i styl

• Randki: Prawdopodobnie zbudowany pod koniec X do początku XI wieku.

• Mniejsza skala w porównaniu do kalanów w Grupa A Lub Grupa B.

• Zbudowany standardową metodą Chama z cegły bez zaprawy.

• Prawdopodobnie zawierały proste płaskorzeźby, chociaż większość ozdób zaginęła.

Stan obecny

• Pozostały tylko resztki niskich murów i część platformy.

• Trudno określić pełny układ bez istotnej przebudowy.

Powrót do grupy F

F2 – Mandapa lub Sala Rytualna

F2 prawdopodobnie służyło jako mandapa, czyli sala rytualna, w której przygotowywano ofiary i modlitwy przed wejściem do głównego sanktuarium.

Projekt

• Znajduje się na wschód od F1, zgodnie z układem rytuału Cham.

• Mogła mieć układ prostokątny, z dachem krytym dachówką lub drewnem.

Cechy

• Prawdopodobnie obejmowały wejścia kolumnowe lub kamienne progi.

• Prawdopodobnie w pobliżu fasady znajdowała się dekoracja rzeźbiarska.

Stan

• Słabo zachowane; jedynie ślady fundamentów i porozrzucane pozostałości cegieł.

Powrót do grupy F

F3–F4 – Dodatkowe kapliczki lub magazyny

Struktury F3 i F4 są małe i znajdują się blisko F1, sugerując rolę pomocniczą.

Zamiar

• Prawdopodobnie służyły jako kapliczki pomocnicze, zagrody bóstw opiekuńczych lub pomieszczenia do przechowywania przedmiotów rytualnych.

Architektura

• Bardzo proste, kwadratowe plany.

• Brak zachowanych dachów i większych fragmentów rzeźb.

Styl

• Zbudowany w tym samym okresie co F1, z minimalną dekoracją.

Powrót do grupy F

Grupa G – Odosobnienie na wzgórzu

Grupa G zlokalizowana jest w północnej części My Son i jest jednym z mniejszych i słabiej zachowanych skupisk. Grupa pochodzi z końca VIII do początku IX wieku.
Grupa G reprezentuje Styl przejściowy Dong Duong, moment w historii Cham, kiedy budowniczowie eksperymentowali z większymi proporcjami, uproszczoną dekoracją i pojawiającymi się wpływami buddyjskimi – chociaż głównym przedmiotem kultu pozostała Shaivite.
W przeciwieństwie do wyższych, bardziej bogato zdobionych wież, które widzisz Grupa A, Grupa E, Lub Grupa FGrupa G posiada cenne wskazówki dotyczące ewolucji architektury Cham i przejścia religijnego od śiwaizmu w stronę buddyzmu mahajany.
Pomimo znacznego zniszczenia, zachowało się kilka rozpoznawalnych konstrukcji.

• G1 – Kalan (Wieża Głównego Sanktuarium): Prawdopodobnie centralna świątynia Grupy G, zbudowana w stylu Cham. Dokładna funkcja i data są niepewne, ale prawdopodobnie poświęcone są bóstwu pierwotnemu.

• G2 – Mandapa (Sala Zgromadzeń lub Sala Rytualna): Prawdopodobnie używany podczas wspólnych lub uroczystych spotkań. Jego projekt nawiązuje do typowych sal rytualnych Cham, z otwartymi przestrzeniami i strukturalnym wsparciem dla ofiar rytualnych.

• G3 – Wieża Bramna (Gopura): Uroczyste wejście do Grupy G, prawdopodobnie ozdobione postaciami strażników. Struktura wyznacza przejście od przestrzeni świeckiej do sakralnej w obrębie kompleksu.

• G4 – Struktura pomocnicza (cel niepewny): Prawdopodobnie budynek pomocniczy, prawdopodobnie magazyn lub świątynia. Jej dokładne przeznaczenie pozostaje niejasne, chociaż pełniła w zespole świątynnym funkcję drugorzędną.

• G5 i G6 – Dodatkowe kapliczki lub platformy: Małe kapliczki lub platformy, prawdopodobnie poświęcone pomniejszym bóstwom. Struktury te są prawdopodobnie rozmieszczone wokół głównego sanktuarium, zgodnie z typowym planem świątynnym.

Przejdź do grupy H

G1 – Kalan (Wieża Głównego Sanktuarium)

Funkcjonować

Główna świątynia, prawdopodobnie poświęcona Śiwie.

Data

Około końca VIII lub początku IX wieku.

Styl

Styl przejściowy Dong Duong.

Opis

G1 służyło jako centralne sanktuarium (kalan), w którym przechowywano wizerunek głównego bóstwa, czyli lingam. Układ wieży sugeruje uproszczoną wersję typowego sanktuarium Cham, z kwadratową podstawą i grubymi ceglanymi ścianami.

Cechy

Pozostałością są cokoły pilastrów i fundament platformy. Budynek prawdopodobnie miał zakrzywiony, wielopoziomowy dach, typowy dla wczesnych wież Cham, chociaż górne sekcje nie zachowały się. W porównaniu do późniejszych wież w stylu Dong Duong, G1 była niższa i cięższa z wyglądu, z powściągliwą dekoracją.

Tworzywo

Wypalana czerwona cegła, łączona metodą klejenia bezzaprawowego.

Ikonografia

Nie ma ostatecznej rzeźby na miejscu, ale styl architektoniczny i lokalizacja sugerują skupienie się na Shaivite.

Powrót do grupy G

G2 – Mandapa (Sala Zgromadzeń lub Sala Rytualna)

Funkcjonować

Sala rytualna przeznaczona na ofiary, procesje i ceremonie.

Data

Początek IX wieku.

Styl

Styl przejściowy Dong Duong.

Opis

Prostokątna na planie G2 prawdopodobnie służyła jako mandapa (sala rytualna) poprzedzająca główne sanktuarium. Jego wydłużony układ i rozmieszczenie drzwi odzwierciedlają wcześniejsze wpływy hinduskiego projektu, ale gruby mur i prostsze powierzchnie nawiązują do wyłaniającej się estetyki Dong Duong.

Cechy

Zachowały się fragmenty fundamentów i dolnych podstaw ścian. Sala byłaby połączona z G1 przez krótką groblę lub otwartą platformę.

Używać

Wielbiciele gromadzili się tutaj przed wejściem do centralnego sanktuarium. Prawdopodobnie w tym miejscu odbywały się ofiary i rytualne śpiewy.

Powrót do grupy G

G3 – Wieża Bramna (Gopura)

Funkcjonować

Brama wjazdowa na osiedle.

Data

Prawdopodobnie współczesny z G1 i G2, od końca VIII do początku IX wieku.

Styl

Styl przejściowy Dong Duong.

Opis

Podobnie jak w wielu grupach świątynnych Cham, G3 prawdopodobnie pełniła funkcję gopury, wieży bramnej wyznaczającej wejście do świętej zagrody. Niewiele przetrwało, ale zarysy ceglanych fundamentów sugerują wąską prostokątną konstrukcję z centralnym wejściem.

Cechy

Prawdopodobnie skromnego wzrostu, w przeciwieństwie do późniejszych monumentalnych gopur Dong Duonga Lub Mój syn A1 style. Mogło być otoczone murami lub granicą dziedzińca.

Powrót do grupy G

G4 – Struktura pomocnicza (cel niepewny)

Funkcjonować

Prawdopodobnie magazyn, komnata księdza lub platforma ołtarzowa.

Data

Szacunkowo od końca VIII do początku IX wieku.

Styl

Styl przejściowy Dong Duong.

Opis

Funkcja G4 jest niejasna ze względu na ograniczoną liczbę pozostałości, ale jego bliskość G1 I G2 sugeruje, że wspierał działalność świątyni. Mogło zawierać przedmioty rytualne, pomniejsze bóstwa lub służyć do przygotowań do kapłaństwa.

Cechy

Zachowało się bardzo niewiele murów, ale plan piętra jest prostokątny i mniejszy niż G2.

Powrót do grupy G

G5 i G6 – Dodatkowe kapliczki lub platformy

Funkcjonować

Mniejsze kapliczki lub platformy do składania rytualnych ofiar.

Data

Ta sama ogólna faza - koniec VIII do początku IX wieku.

Styl

Dong Duong przejściowy.

Opis

Są to mniejsze, prostsze platformy z cegły, prawdopodobnie używane do podpierania posągów, ołtarzy lub lamp ceremonialnych.

Cechy

Brak pozostałości pokrycia dachowego; niska wysokość sugeruje otwarte lub lekkie nadbudówki. Ich zgodność z G1 I G2 wskazuje na zaplanowaną sakralną oś, nawet jeśli w mniejszej skali.

Powrót do grupy G

Grupa H – Odosobnione Sanktuarium

Położona na północny wschód od głównych skupisk grupa H znajduje się poza standardową pętlą turystyczną i jest wykorzystywana głównie do badań archeologicznych. Ta kameralna grupa oferuje wgląd w późną fazę architektury Cham i praktyki religijne – intrygujący kontrast w stosunku do bardziej monumentalnych wcześniejszych grup.
Grupa H może nie oferuje dramatycznych ruin wcześniejszych grup, ale dla podróżników pasjonujących się kulturą Cham, archeologią i ewolucją stylistyczną jest to ukryty klejnot ukazujący trwałe dziedzictwo architektury sakralnej w My Son.

• H1 (Kalan): Świątynia z późnego okresu, odrestaurowana przez indyjskich specjalistów. Wbudowany Styl Bình Định z prostymi pilastrami i łukowymi drzwiami. Mieści się w tympanonie z piaskowca tańczącego Śiwy, inspirowanym sztuką Khmerów Bayon Mandapa D2.

• H2 – Sala Dostępowa (Mandapa/Gopura): Prawdopodobnie służył jako hol wejściowy. Szczegóły pozostają niejasne, ale jego położenie sugeruje przestrzeń przejściową pomiędzy zewnętrzną i wewnętrzną strefą sakralną.

• H3 i H4 – Struktury pomocnicze: Mniejsze kapliczki lub platformy; cel pozostaje niepewny. Prawdopodobnie część otaczającej przestrzeni sakralnej, spełniająca ogólną funkcję rytualną świątyni.

H1 – Główne Sanktuarium (Kalan)

Funkcjonować

Centralna wieża, w której znajduje się ikona religijna — prawdopodobnie Śiwa-lingam.

Architektura

Wieża murowana na kwadratowym fundamencie, stylistycznie późniejsza niż grupy A–G.

Elementy stylu

Reprezentuje wczesne kroki w kierunku Styl Bình Định, o bardziej zwartej formie i powściągliwej dekoracji.

Notatki witryny

Pozostała tylko podstawa i dolny mur; Wśród wykopanych fundamentów można dostrzec echa pierwotnego zarysu.

Powrót do grupy H

H2 – Sala Dostępowa (Mandapa/Gopura)

Funkcjonować

Prawdopodobnie służył jako mały przedsionek lub brama do kompleksu sanktuarium.

Struktura

Wąski, prostokątny plan z prostym wejściem.

Stan

Głównie elementy fundamentowe; ściany w dużej mierze się zawaliły.

Wskazówka dla gości

Prześledź ustawienie wejścia i wyobraź sobie ruch procesyjny przez ten przedsionek w kierunku H1.

Powrót do grupy H

H3 i H4 – Struktury pomocnicze

Funkcjonować

Prawdopodobnie mieściły przedmioty rytualne, mniejsze posągi lub służyły jako osłonięte ołtarze.

Formularz

Niskie podesty lub fundamenty przypominające małe pomieszczenia.

Styl

Późna faza Cham z minimalną dekoracją.

Punkt obserwacyjny

Zwróć uwagę na symetrię i orientację w stosunku do H1 — dowód przemyślanego układu, mimo skromnej skali.

Powrót do grupy H

Gdzie chcesz teraz iść?

Autor: Rudy w Backpack and Snorkel

Biografia: Właścicielka przewodników turystycznych Backpack and Snorkel. Tworzymy szczegółowe przewodniki, które pomogą Ci zaplanować niezapomniane wakacje na całym świecie.

Inne popularne Fioletowe przewodniki turystyczne może zainteresuje Cię:

Tak Fioletowy przewodnik turystyczny Backpack and Snorkel? Przypnij je na później: